Psycholog, który jest zatrudniony przez policję musi wykazywać się kluczowymi umiejętnościami i cechami. Na przykład, psycholog ten musi posiadać doskonałe umiejętności analityczne, obserwacyjne i komunikacyjne.
Wynika to z tego, iż psycholodzy policyjni zbierają wywiady od osób podejrzanych, świadków itp., a oprócz tego muszą przygotowywać raporty i pracować z ludźmi pochodzącymi z różnych środowisk. Psycholog policyjny musi być dojrzały i cierpliwy, gdyż ma do czynienia z osobami borykającymi się z problemami psychicznymi lub dopuszczającymi się przestępstw. Wreszcie, muszą przestrzegać etyki zawodowej, gdyż mają do czynienia z poufnymi i tajnymi informacjami.
Psycholog policyjny tak jak inni praktykujący psycholodzy, musi uzyskać dyplom wyższej uczelni. Psychologiem policyjnym możne być policjant, oraz cywil. W przypadku służby cywilnej przeprowadza się konkurs – zależnie od specyfiki stanowiska – wybiera się tych kandydatów, którzy mają o odpowiednie wykształcenie i doświadczenie zawodowe.
Praca psychologa w policji wiąże się zarówno z pomocą terapeutyczną dla policji jak i z udziałem w procesie przesłuchiwania oskarżonych, zbieraniem dowodów w śledztwie i innymi sprawami związanymi z pracą na posterunku policji.
Po reformie w 1999 w każdym z województw i w każdej komendzie głównej powstały tzw. zespoły psychologów. Zespoły te przekształcały się w sekcje, zaś sekcje w wydziały. Teraz funkcjonują trzy wydziały psychologów (KWP w Łodzi, KSP oraz KGP), oraz dwa zespoły psychologów (KWP Gorzów Wielkopolski oraz Kraków), zaś reszta to sekcje.
Psycholodzy policyjni to zazwyczaj funkcjonariusze, którzy ukończyli studia magisterskie z psychologii. Rzadziej są to cywile. Zarobki psychologów policyjnych są ustalane w ten sam sposób, pozostałych policjantów. W sekcji psychologów jest kilka grup zaszeregowania, co pozwala na to by zachować drogę awansu, lecz zadania policyjnego psychologa nie wiąże się z przynależnością do poszczególnych grup.
Jak zacząć naukę aby zostać psychologiem w policji?
Dla przyszłych psychologów najlepsze jest liceum. Wpierw trzeba jednak skończyć gimnazjum. Potem kontynuować naukę w liceum ogólnokształcącym na profilu polski – historia lub biologia- geografia. Pod koniec nauki w liceum trzeba napisać maturę z polskiego, angielskiego i najlepiej z biologii i z historii.
Ewentualnie można zdawać fizykę i geografię( ale najlepiej spojrzeć na kryteria przyjęć na kierunek -psychologia). Po zdanej maturze przyszły psycholog musi złożyć dokumenty na uczelnię ( na uniwersytet albo do prywatnej szkoły -w prywatnej szkole płaci się czesne).
Studia z psychologii trwają 5 lat. Po ich ukończeniu uzyskuje się tytuł magistra psychologii. Oprócz tego trzeba odbyć staże, szkolenia gdyż w tej dziedzinie ważne jest dokształcanie. Można poza tym pójść do 4-letniej szkoły psychoterapii, odbyć tam szkolenia oraz zdać certyfikacyjny egzamin i zostać psychoterapeutą.
Zadania psychologa policyjnego
Głównym zadaniem psychologów policyjnych jest umożliwienie policjantom oraz innym pracownikom skorzystania z pomocy psychologicznej i pomocy psychoterapeutycznej. Najważniejszym jest to, by policjanci:
- mieli dobry kontakt z psychologiem,
- swobodnie mówili o problemach
- budowali pozytywne relacje
Pod opiekę psychologiczną pracownik Policji może trafić wtedy gdy:
- zgłosi się sam,
- wyśle go do psychologa przełożony
- sam psycholog zainicjuje spotkanie po uzyskaniu informacji o kryzysowej sytuacji związanej z policjantem.
Nawet w przypadku skierowania po poradę, policjant musi wyrazić zgodę. Z doświadczenia psychologów z KGP, czyli Komendy Głównej Policji wynika, że zazwyczaj policjanci i pracownicy z Policji sami zgłaszają się po porady , bez żadnych wpływów.
Psycholodzy policyjni zajmują się działalnością profilaktyczną oraz edukacyjną W policji realizowano już programy z zakresu :
- przeciwdziałania problemom alkoholizmu,
- przeciwdziałania przemocy w domu w rodzinach policyjnych,
- profilaktyki stresu.
Bardzo często psycholodzy policyjni uczestniczą:
- w akcjach policji,
- konsultują przeprowadzane negocjacje policyjne,
- w szkoleniach dla policjantów, np. z zapewniania bezpieczeństwa w czasie imprez masowych.
Psycholodzy policyjni przygotowują portrety psychologiczne przestępców, co jest pomocne przy ich ujęciu. Poprzez analizę materiałów z danej sprawy i w zależności od zdobytych informacji psychologowie mogą określić hipotetyczne cechy oraz zachowania sprawców: wiek, płeć, doświadczenia przestępcze, pozycję społeczno–materialną, wykształcenie, oraz sytuację rodzinną i osobowościowe cechy sprawcy (w tym typ osobowości i skłonność do zachowań agresywnych itp.). Wyjaśniają też związek osobowości sprawcy z czynem karalnym. Zazwyczaj na życzenie sędziego albo prokuratora, biorą udział w postępowaniu w kolejnych jego etapach.
Specjalizacje psychologów policyjnych
Specjaliści z zakresu psychologii policyjnej stosowanej wspierają policjantów w śledztwie – dokonują analizy materiałów operacyjnych i materiałów procesowych. Tworzą psychologiczne profile nieznanych sprawców przestępstw, szczególnie zabójstw, gwałtów i podpaleń, oraz tworzą osobowe charakterystyki podejrzanych.
Psycholodzy policyjni pomagają w opracowaniu taktyki operacyjno-rozpoznawczych oraz dochodzeniowo-śledczych, czynności lub pomagają w typowaniu sprawców.
Psycholodzy z zarządzania zasobami ludzkimi w policji zajmują się szeroko rozumianą psychologia pracy i menadżerską i psychologią związaną z organizacją pracy. Psycholodzy ci zajmują rekrutacją oraz selekcją funkcjonariuszy do służby poszczególne stanowiska, a także zarządzaniem kompetencjami, oceną i rozwojem funkcjonariuszy, ale szkoleniami np. z miękkich kompetencji kierowniczych.
W przypadku trzeciej specjalizacji psychologów policyjnych – opieki psychologicznej oraz psychoedukacji, osoby te pomagają pracownikom policji w kryzysowych sytuacjach, a więc w szeroko pojętym odreagowywaniu sytuacji stresowych które są związane z wykonywaniem zawodu policjanta.
Autor artykułu:
Artykuł został przygotowany przez Małgorzatę Ignaszak z SUI Psychologia Coaching z Poznania.
