Straty i marnotrawstwo w sektorze spożywczym. Nawet jedna trzecia żywności trafia do kosza



Marnotrawstwo żywności stanowi problem globalny, który w ciągu ostatnich lat stał się wyzwaniem środowiskowym, społecznym i ekonomicznym. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) podaje, że na świecie co roku marnuje się 1,3 mld ton żywności nadającej się do spożycia, co stanowi jedną trzecią produkowanej żywności . Taka ilość byłaby wystarczająca, aby wyżywić wszystkich Polaków przez 66 lat.

Straty i marnotrawstwo żywności to coraz poważniejszy problem również w Polsce, który rozpoczyna się już na etapie produkcji u rolnika, poprzez przetwórstwo, transport, magazynowanie, nieodpowiednią dystrybucję i sprzedaż, skończywszy na złych nawykach konsumentów. 16 października obchodzony jest Światowy Dzień Żywności, co jest dobrą okazją do przyjrzenia się globalnemu problemowi i wyzwaniu związanemu ze stratami i marnotrawstwem żywności.

Na wszystkich podmiotach łańcucha rolno-żywnościowego spoczywa odpowiedzialność za straty i marnotrawstwo żywności, a zatem należy podejmować wspólne inicjatywy celem ich ograniczenia. Dysponując odpowiednią wiedzą dotyczącą przyczyn powstawania strat, można opracować i podjąć konkretne działania zarówno na poziomie światowym i europejskim, jak i krajowym, które pozwolą na ich zmniejszenie .

Polska, jako państwo rozwinięte gospodarczo i członek Unii Europejskiej, dołączyła do krajów realizujących cele zrównoważonego rozwoju i jest żywo zainteresowana problemem strat i marnowania żywności. Prowadzone są badania w celu rozpoznania tego zjawiska zarówno w sferze produkcji, jak i konsumpcji w odniesieniu do różnych sektorów rynku rolno-żywnościowego. Wagę zagadnienia oddaje fakt uznania go za jeden z elementów na drodze transformacji gospodarki w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym .

– Jedyne dostępne dane dotyczące skali strat i marnowania żywności w Polsce pochodzą sprzed 12 lat z bazy Eurostatu. Istnieje zatem konieczność ponownego oszacowania skali tego problemu w Polsce oraz zestawienia go ze wskaźnikami innych krajów Starego Kontynentu. Nie dotyczy to jednak tylko naszego kraju. Trzeciego maja 2019 roku Komisja Europejska przyjęła akt delegowany ustanawiający wspólną metodykę pomiaru strat i odpadów żywności. Ma on na celu wsparcie państw członkowskich w ilościowym określaniu wartości na każdym etapie łańcucha produkcji żywności i łańcucha dostaw. Metodyka ma zapewnić spójne monitorowanie poziomów marnotrawstwa w całej Unii Europejskiej – komentuje dr inż. Krystian Szczepański, Dyrektor Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, realizującego projekt Klimada 2.0.

Nadkonsumpcja przyczyną marnotrawstwa

W regionach rozwiniętych, czyli w Europie, Ameryce Północnej oraz w uprzemysłowionej części Azji ogniwem, w którym dochodzi do największego marnotrawstwa żywności, jest konsumpcja. Straty na poziomie produkcji i magazynowania występują natomiast głównie w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. W krajach rozwiniętych wśród marnowanych produktów największy udział mają produkty zbożowe .

Wyniki przeprowadzonych w Polsce badań wykazały, że w gospodarstwach produkujących żywność, zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, występują straty i marnotrawstwo, a poziom jest zależny od sektora – największy w produkcji owoców i warzyw.

Poziom strat żywności notowany w przetwórstwie spożywczym (mierzony procentowym udziałem strat w całkowitej wielkości produkcji) jest zróżnicowany pomiędzy sektorami i kształtuje się w przedziale 0,5–8,5%.

Z badań przeprowadzonych przez Instytut Ochrony Środowiska- Państwowy Instytut Badawczy w 2017 i 2018 roku w jednostkach zajmujących się transportem i magazynowaniem zarówno surowców, jak i produktów spożywczych wynika, że straty stanowią średnio 0,019% transportowanej żywności, natomiast w trakcie magazynowania w centrum logistycznym powstałe straty stanowią średnio 0,18% .

Na podstawie wyników wyżej wymienionych badań wiadomo, że w produkcji, przetwórstwie i transporcie łącznie marnuje się mniej żywności niż w polskich gospodarstwach domowych.




– Szacowanie strat oraz marnotrawstwa żywności, którego podjęliśmy się jako Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, w ramach projektu PROM, jest trudnym wyzwaniem z kilku powodów. Przede wszystkim samo zagadnienie ma wymiar etyczny, dlatego też zarówno podmioty biznesowe, producenci rolni, jak i gospodarstwa domowe niechętnie przyznają się do tego, że marnują żywność. Badania strat i marnotrawstwa żywności prowadzone przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy w obszarach: produkcja pierwotna – rolnicza, przetwórstwo i transport miały charakter absolutnie pionierski. Problem z pozyskaniem rzetelnych danych w badaniach ankietowych wynika między innymi z chęci przedstawienia się respondentów w jak najlepszym świetle. To samo zachowanie dotyczy przedsiębiorstw, szczególnie małych. Negatywne skutki marnotrawstwa żywności, w wymiarze środowiskowym, ekonomicznym i społecznym, stanowią istotną przesłankę do intensyfikacji badań w tym zakresie. Z powodu braku danych, niechęci do ujawniania skali zjawiska, czy nawet jego pomiaru, nie jest to łatwe zadanie – komentuje dr inż. Sylwia Łaba, ekspert IOŚ-PIB.

Przeprowadzone badania, analizy i szacunki w ramach projektu PROM ukazały skalę strat i marnowania żywności w Polsce na poszczególnych etapach, nie mniej, nadal trwają prace nad finalnym wynikiem i wnioskami z przeprowadzonego badania. Jest to problem natury gospodarczej, środowiskowej i etycznej i dlatego przeanalizowano przyczyny strat i marnotrawstwa żywności.

W ograniczanie marnotrawstwa żywności muszą być zaangażowani wszyscy uczestnicy łańcucha żywnościowego, począwszy od produkcji podstawowej, poprzez przetwórstwo, handel hurtowy i detaliczny, dystrybucję, gastronomię, aż po konsumentów w gospodarstwach domowych. Tylko zintegrowane wykorzystanie wszystkich nakładów (pracy, środków finansowych, nauki itp.) oraz potencjału społecznego może doprowadzić do celu, jakim jest ograniczenie marnotrawstwa żywności, co znajdzie następnie odzwierciedlenie w korzyściach dla gospodarki, zdrowia ludności i środowiska naturalnego.

Jak wakacje wpływają na naszą pewność siebie?

Przez cały rok wiele kobiet dąży do wymarzonego wakacyjnego ciała, tak zwanego „bikini body”, które dumnie będzie prezentować na plaży.…
CZYTAJ

Zmęczenie za kierownicą – jak sobie radzić i na co uważać? Wyjaśnia kardiolog Maciej Pruski, ekspert z Grupy American Heart of Poland

Wakacje oraz długie weekendy często wiążą się z dalszymi podróżami – a to oznacza nierzadko prowadzenie auta nawet przez kilkanaście…
CZYTAJ

Dobre dla Ciebie i przyjazne dla planety – Poznaj serię produktów Epoch od Nu Skin

Marka Nu Skin® nie zwalnia tempa i podejmuje kolejne działania na rzecz zrównoważonego rozwoju i troski o naszą planetę. Dlatego…
CZYTAJ

Artur Rojek ambasadorem akcji „Czujesz Klimat?” Rossmann

Artur Rojek został ambasadorem akcji Rossmann „Czujesz Klimat?”. Artysta ogłosił swoją decyzję podczas OFF Festivalu w Katowicach. Wspólnie z marką…
CZYTAJ

Polacy i kuchenne zero waste – czy uczymy się niemarnowania żywności?

Marnowanie żywności to ważny, globalny problem. Poziom naszej ekologicznej świadomości stale jednak wzrasta, co przekłada się także na pozytywne nawyki…
CZYTAJ

Potrzeby skóry po lecie… Czyli nawilżanie to nie wszystko!

Mówisz: „regeneracja” skóry po lecie, myślisz „nawilżanie”. I bardzo słusznie, ale to nie wystarczy. Skóra po wakacyjnych wycieczkach, kąpielach w…
CZYTAJ

Od kleszcza do choroby serca, Powikłania kardiologiczne przy boreliozie – jak rozpoznać i zapobiegać? Tłumaczy dr n.med. Iwona Banasiewicz-Szkróbka kardiolog z Grupy American Heart of Poland

#Wakacje to dla wielu z nas okazja do spędzania wolnego czasu na łonie natury. Podczas letniej beztroski warto jednak pamiętać…
CZYTAJ

W ramach akcji „Dbaj o zdrowie” rusza bezpłatne badanie na oznaczenie witaminy D3

W pierwszy weekend sierpnia rozpoczyna się akcja “Dbaj o zdrowie”. Celem inicjatywy jest edukacja Polaków nt. znaczenia suplementacji witaminy D3…
CZYTAJ

Okulary ze straganu i chlorowana woda – wakacyjne grzechy, których oczy nie znoszą

„Morza szum, ptaków śpiew, złota plaża pośród drzew…” – to tylko jeden ze sposobów spędzenia wyjazdu wakacyjnego. Planując odpoczynek pamiętamy…
CZYTAJ

Ten pierwiastek ciągle zagraża dzieciom w Polsce. UNICEF alarmuje

Może być w zabawkach, ubraniach, kosmetykach, farbach, biżuterii czy przyborach kuchennych. Może też przedostać się do naszej żywności poprzez glebę…
CZYTAJ

Lato bez kłopotu – Kulka, sztyft czy spray? Jaki dezodorant wybrać na lato?

Kulka, sztyft czy spray? Jaki dezodorant wybrać na lato? Przede wszystkim naturalny! A poza tym łagodny nawet dla wrażliwej skóry,…
CZYTAJ

Aloes, limonka i lawenda w letniej pielęgnacji włosów i skóry

REVOSS PROFESSIONAL SZAMPON i MASKA z ALOESEM i WYCIĄGIEM z LIMONKI. Szampon i maska polecane do mycia i pielęgnacji włosów…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Jak wakacje wpływają na naszą pewność siebie?

Przez cały rok wiele kobiet dąży do wymarzonego wakacyjnego ciała, tak zwanego…
CZYTAJ

Zmęczenie za kierownicą – jak sobie radzić i na co uważać? Wyjaśnia kardiolog Maciej Pruski, ekspert z Grupy American Heart of Poland

Wakacje oraz długie weekendy często wiążą się z dalszymi podróżami – a…
CZYTAJ

Od kleszcza do choroby serca, Powikłania kardiologiczne przy boreliozie – jak rozpoznać i zapobiegać? Tłumaczy dr n.med. Iwona Banasiewicz-Szkróbka kardiolog z Grupy American Heart of Poland

#Wakacje to dla wielu z nas okazja do spędzania wolnego czasu na…
CZYTAJ

W ramach akcji „Dbaj o zdrowie” rusza bezpłatne badanie na oznaczenie witaminy D3

W pierwszy weekend sierpnia rozpoczyna się akcja “Dbaj o zdrowie”. Celem inicjatywy…
CZYTAJ

Okulary ze straganu i chlorowana woda – wakacyjne grzechy, których oczy nie znoszą

„Morza szum, ptaków śpiew, złota plaża pośród drzew…” – to tylko jeden…
CZYTAJ