Badania w normie, a brzuch nadal boli. Jak stres wpływa na układ pokarmowy?

Bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy nudności mogą utrzymywać się nawet wtedy, gdy kolejne badania nie wskazują jednoznacznej przyczyny dolegliwości. U części pacjentów znaczenie może mieć przewlekły stres i zaburzenia osi mózgowo-jelitowej. Jak zauważa dr Iwona Boniecka, psychodietetyczka Grupy LUX MED, w jej praktyce takich pacjentów jest coraz więcej – i są coraz młodsi. O tym, dlaczego stres potrafimy odczuwać dosłownie „w brzuchu”, ekspertka rozmawia z Ewą Niewolą, psycholożką z Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia Grupy LUX MED, w podcaście „Harmonia – Twoja bezpieczna przystań”.

Kiedy badania nie pokazują przyczyny

Dolegliwości ze strony układu pokarmowego nie zawsze oznaczają chorobę możliwą do uchwycenia w standardowych badaniach. Nie oznacza to jednak, że odczuwane przez pacjenta objawy nie są rzeczywiste. Jednym z obszarów, na który coraz częściej zwracają uwagę specjaliści, jest zależność między funkcjonowaniem układu pokarmowego a stresem i zdrowiem psychicznym.

– Zdarza się, że wyniki badań są prawidłowe, a pacjent nadal odczuwa realne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Wtedy warto przyjrzeć się również temu, co dzieje się w jego życiu i psychice – czy źródłem lub czynnikiem nasilającym objawy nie jest przewlekły stres. To pokazuje, jak silnie nasze samopoczucie psychiczne może być związane z reakcjami organizmu – mówi Ewa Niewola, psycholożka z Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia Grupy LUX MED.

Jelita i mózg pozostają ze sobą w stałej, dwukierunkowej komunikacji. Jedną z kluczowych dróg tego połączenia jest nerw błędny, a udział w wymianie informacji biorą również układ hormonalny i odpornościowy. W efekcie przewlekły stres może wpływać m.in. na motorykę jelit i nasilać takie dolegliwości jak ból brzucha, biegunki, zaparcia czy wzdęcia.

Coraz młodsi i coraz bardziej przebodźcowani

Dr Iwona Boniecka zwraca uwagę, że w swojej praktyce obserwuje wyraźny wzrost liczby osób zgłaszających tego rodzaju problemy. Ekspertka wiąże tę obserwację m.in. ze zmianą stylu życia. Praca i nauka często nakładają się na siebie, a niemal nieustanna obecność telefonu, komunikatorów, wiadomości i maili sprawia, że jesteśmy regularnie rozpraszani. Każdy z tych bodźców może wydawać się nieistotny, jednak ich kumulacja może generować przewlekłe napięcie.

– Coraz częściej trafiają do nas pacjenci, u których mimo wielu wykonanych badań nie udaje się znaleźć przyczyny dolegliwości. W mojej praktyce na przestrzeni ostatnich 10 lat ta grupa właściwie się podwoiła i są to coraz młodsi ludzie. Zmienił się nasz tryb życia – uczymy się i pracujemy jednocześnie, często w kilku miejscach, jesteśmy cały czas przy telefonie, dostajemy maile i wiadomości. Każdy z tych bodźców może wydawać się niepozorny, ale razem generują przewlekły stres, który może odbijać się również na funkcjonowaniu układu pokarmowego – mówi.

To nie jest „tylko w głowie”

Zależności między psychiką a układem pokarmowym bada psychogastroenterologia – dziedzina łącząca wiedzę z obszaru gastroenterologii, psychologii i psychiatrii. W przypadku zaburzeń osi mózgowo-jelitowej wsparcie może więc obejmować współpracę kilku specjalistów: lekarza, psychologa lub psychoterapeuty, psychiatry oraz dietetyka. Takie podejście wynika z coraz lepszego rozumienia tego, że objawy ze strony przewodu pokarmowego mogą pozostawać w ścisłym związku z funkcjonowaniem psychicznym.

– To nie jest po prostu „choroba w głowie”. Dziś wiemy, że mózg i jelita komunikują się ze sobą w obu kierunkach, a dolegliwości pacjenta są realne – mówi dr Iwona Boniecka, psychodietetyczka Grupy LUX MED.

Ekspertki podkreślają jednak, że stres nie powinien być automatycznie uznawany za przyczynę problemów z układem pokarmowym. Ból brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia, nudności czy wymioty mogą być także objawami chorób wymagających diagnostyki i leczenia. W przypadku utrzymujących się dolegliwości, a szczególnie pojawienia się objawów alarmowych, pierwszym krokiem powinna być konsultacja lekarska.

Więcej w wideopodcaście „Harmonia – Twoja bezpieczna przystań”:
„Harmonia – Twoja bezpieczna przystań” to wideopodcast realizowany przez Grupę LUX MED we współpracy z ekspertami Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia. Jego celem jest popularyzacja rzetelnej wiedzy o zdrowiu psychicznym i dostarczanie praktycznych wskazówek wspierających dobrostan psychiczny. Eksperci – lekarze, psycholodzy i psychoterapeuci – poruszają tematy związane z emocjami, stresem, relacjami i sposobami radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami. Poznaj wideopodcast „Harmonia – Twoja bezpieczna przystań” na YouTube oraz Spotify.


Więcej o Grupie LUX MED:
Grupa LUX MED jest liderem rynku prywatnych usług zdrowotnych w Polsce i częścią Bupa, która działa jako ubezpieczyciel i świadczeniodawca usług medycznych na całym świecie. Firma świadczy swoje usługi w Polsce od ponad 30 lat i zapewnia pełną opiekę: ambulatoryjną, szpitalną, diagnostyczną, rehabilitacyjną, stomatologiczną, psychologiczną i długoterminową dla niespełna 4 mln pacjentów. Do ich dyspozycji jest ponad 300 ogólnodostępnych i przyzakładowych centrów medycznych, w tym 16 szpitali oraz ok. 3 000 poradni partnerskich. Grupa LUX MED zatrudnia prawie 29 000 osób, w tym ponad 12 000 lekarzy i 8 000 profesjonalistów medycznych innych zawodów, a w codziennej działalności, kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju, podejmując liczne inicjatywy z obszarów zaangażowania społecznego i środowiska. Grupa LUX MED jest Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Paralimpijskiego. Więcej informacji: www.luxmed.pl