Granice starości przesuwają się – polityka senioralna dostosowana do potrzeb XXI w

W obliczu zmian demograficznych, jakie zachodzą w Polsce i całej Europie, polityka senioralna staje się jednym z priorytetów państwa. Starzenie się społeczeństwa wiąże się nie tylko z wyzwaniami ekonomicznymi i zdrowotnymi, ale również z koniecznością zapewnienia osobom starszym godnego, aktywnego i włączonego społecznie życia. Tym bardziej, że granica starości wydłuża się z powodu lepszych standardów życia i jakości opieki medycznej.

Według Światowej Organizacji Zdrowia starość można podzielić na trzy etapy: wiek podeszły (60-75 lat) tzw. wczesna starość, wiek starczy (75-90 lat) tzw. późna starość i długowieczność (90 i więcej lat), tzw. wiek sędziwy. Każdy z tych etapów wymaga spełnienia innych potrzeb seniorów, dlatego powstał rządowy program „Aktywni+”, który jest kluczowym instrumentem polityki senioralnej realizowanej przez państwo.

Program „Aktywni+”

Program „Aktywni+” został przyjęty przez rząd i jest realizowany jako wieloletnia inicjatywa na rzecz osób starszych w latach 2021–2025. Jest on kontynuacją wcześniejszych działań państwa na rzecz seniorów – takich jak programy „Senior+” oraz Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS) – które funkcjonowały do końca 2020 roku i znacząco przyczyniły się do rozwoju lokalnej i społecznej aktywności osób starszych.

– Udział Uzdrowiska Ustroń American Heart of Poland w projekcie eFajfy przyczynił się do edukacji cyfrowej naszych pacjentów i zwiększenia ich pewności siebie w świecie online oraz promocji świadomego i bezpiecznego korzystania z sieci – mówi Ewa Rybicka, dyrektor Uzdrowiskowego Instytutu Zdrowia w Uzdrowisku Ustroń American Heart of Poland. – A przy okazji, pacjenci uczestniczący w projekcie nie tylko zdobyli konkretne umiejętności, lecz także oswoili się z technologią, której nie sposób uniknąć we współczesnym świecie.

Celem program „Aktywni+” jest m.in. włączenie cyfrowe seniorów – rozwijanie umiejętności korzystania z nowoczesnych technologii oraz likwidowania cyfrowych barier funkcjonowania osób starszych. Uczestnictwo w programie ma też stanowić przygotowanie osób w podeszłym wieku do starości oraz przyczynić się do promowania pozytywnego postrzegania starzenia się, budowania relacji międzypokoleniowych oraz bezpieczeństwa seniorów.

Program „Aktywni+” koncentruje się na czterech kluczowych obszarach: aktywność społeczna – wspieranie czasu wolnego, rozwój kompetencji, działania na rzecz samodzielności, promowanie wolontariatu i udziału w rynku pracy.

Mechanizmy działania

Program działa przede wszystkim poprzez wsparcie projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe i inne podmioty aktywne na rzecz seniorów. Uprawnione organizacje mogą ubiegać się o dofinansowanie działań w zakresie senioralnej aktywności w wysokości od 25 000 zł do 250 000 zł. Budżet programu na lata 2021–2025 wynosi łącznie około 200 mln zł, co daje średnio około 40 mln zł rocznie przeznaczanych na wspieranie inicjatyw senioralnych w Polsce. – Dlatego, gdy pojawiła się możliwość uczestniczenia w projekcie eFajfy, jako Uzdrowisko Ustroń AHP przystąpiliśmy do projektu bez wahania, tym bardziej, że mieliśmy seniorów na miejscu, poszerzając swoją ofertę zabiegów rehabilitacyjnych o edukację cyfrową seniorów – mówi Ewa Rybicka.

Pierwsze edycje programu „Aktywni+” cieszyły się dużym zainteresowaniem lokalnych organizacji, choć niektóre inicjatywy miały charakter jednorazowy i nie zawsze gwarantowała trwały wpływ na aktywizację uczestników. – Jeśli projekt eFajfy będzie kontynuowany, to z pewnością przystąpimy do niego kolejny raz, mając na uwadze zainteresowanie seniorów – dodaje dyrektor Uzdrowiskowego Instytutu Zdrowia w Uzdrowisku Ustroń.

Polityka senioralna

Aktualne plany rządowe wskazują, że program „Aktywni+” oraz „Senior+” mają być połączone i kontynuowane w 2026 roku w nowej formule o nazwie „Aktywni Seniorzy – ASY”. Budżet programu ma wynieść ponad 600 mln zł na lata 2026–2030, co świadczy o rosnącym znaczeniu polityki senioralnej w Polsce.

Aktywizacja seniorów to nie tylko kwestia wydłużenia aktywności społecznej i zawodowej, to także przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, izolacji i samotności, co ma bezpośredni wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne osób starszych. Długofalowe działania w tym zakresie umożliwiają seniorom pełniejsze uczestnictwo w życiu społecznym, rozwijanie pasji i umiejętności oraz zachowanie samodzielności jak najdłużej.