Na świecie marnuje się około jednej trzeciej wyprodukowanej żywności. W Unii Europejskiej ponad połowa tych strat powstaje w domach. W Polsce skala problemu jest równie poważna: według danych FAO i Federacji Polskich Banków Żywności co roku do kosza trafiają nawet 3 miliony ton jedzenia. To nie tylko ogromny koszt środowiskowy, ale też społeczny i ekonomiczny. Właśnie w tym kontekście Netto podejmuje działania, które pokazują, że można inaczej – od produkcji po konsumpcję.
Według raportu Nie marnuj jedzenia 2024 aż 45 proc. Polaków przyznaje się do wyrzucania żywności, najczęściej pieczywa, wędlin oraz warzyw i owoców. Wśród przyczyn dominują zbyt duże zakupy i brak planowania posiłków. Świadomość problemu rośnie, a pierwsze pozytywne zmiany są już zauważalne.
– Zarówno starsze, jak i młodsze pokolenia w Polsce starają się ograniczać marnowanie jedzenia. Do popularnych metod należą: odgrzewanie poprzednich posiłków (71 proc.), gotowanie na kilka dni naprzód (65 proc.) oraz mrożenie potraw (49 proc.). Kobiety częściej niż mężczyźni podejmują się planowania posiłków na dłużej – 70 proc. z nich gotuje na kilka dni, a 55 proc. regularnie mrozi jedzenie. Kolejnym sposobem na niemarnowanie żywności jest wymyślenie nowego dania ze składnikami, które pozostały niewykorzystane, np. poprzedniego dnia – robi tak 43 proc. Polek i Polaków – mówi Dorota Peretiatkowicz, socjolożka i partnerka w firmie IRCenter.
Mniej marnowania na co dzień
Odpowiedzialność za wdrażanie dobrych praktyk w zakresie niemarnowania żywności spoczywa zarówno na konsumentach, jak i biznesie. W sklepach sieci Netto wdrożono szereg rozwiązań, które zapobiegają powstawaniu nadwyżek już na etapie sprzedaży. Planowanie zatowarowania odbywa się w oparciu o analizę danych sprzedażowych, dzięki czemu asortyment odpowiada realnym potrzebom klientów.
W każdym sklepie wydzielono również strefy z przecenioną żywnością zbliżającą się do końca terminu przydatności, by włączyć klientów do procesu ograniczania strat żywności – to inicjatywa znana jako „Nie marnuję i zyskuję”. Równolegle Netto wdrożyło rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, które wspierają ten proces – system analizuje dane sprzedażowe i pomaga przewidywać poziom cen, tak by jak najwięcej produktów trafiło do koszyków klientów, a nie do odpadów.
Sieć prowadzi także szeroko zakrojone działania edukacyjne, zachęcając klientów do mądrego planowania zakupów i lepszego przechowywania produktów. Buduje to kulturę odpowiedzialności, która – jak pokazują badania Federacji Polskich Banków Żywności – zaczyna realnie wpływać na postawy Polaków.
– W Netto patrzymy na temat niemarnowania jedzenia szerzej niż tylko przez pryzmat samej sprzedaży. To kwestia odpowiedzialności – zarówno wobec środowiska, jak i wobec ludzi. Każdy element – od planowania dostaw, przez przeceny i współpracę z organizacjami, po edukację klientów – tworzy system, w którym jedzenie ma szansę trafić tam, gdzie jest naprawdę potrzebne – mówi Anna Paszt, Marketing & Sustainability Officer w Netto.
Pomoc, która działa – Netto Polska i organizacje społeczne
Sieć Netto Polska aktywnie włącza się w inicjatywy zapobiegające marnowaniu żywności. Ponad 590 sklepów współpracuje z Federacją Polskich Banków Żywności i Caritasem. Zamiast trafić do kosza, jedzenie zasila jadłodajnie, domy dziecka, noclegownie i ośrodki wsparcia dla kobiet. W 2024 roku aż 87 proc. placówek handlowych przekazywało nadwyżki żywności organizacjom pożytku publicznego. W sumie do potrzebujących trafiło ponad 4,5 tysiąca ton produktów o łącznej wartości 33 mln zł.
– Netto wprowadziła w ramach swojej działalności dodatkowe działania mające na celu ustalenie hierarchii w zarządzaniu resztkami żywności. Jako pierwsza stosowana jest prewencja – wszelkie działania mające na celu niedopuszczanie do marnowania żywności. Kolejny etap to upcykling, następnie darowizny, a dopiero w ostatnim kroku, po wykorzystaniu wszystkich możliwości – utylizacja tego, co zostało – mówi Dorota Peretiatkowicz.
Z Polski do Europy – wspólny cel Grupy Salling
Netto Polska jest częścią duńskiej Grupy Salling, jednej z największych sieci handlowych w Skandynawii. Grupa stawia na zrównoważony rozwój stawiając na działania prośrodowiskowe i społeczne, takie jak ograniczanie marnowania żywności, efektywne zarządzanie energią czy wdrażanie cyfrowych rozwiązań wspierających odpowiedzialną konsumpcję.
Równolegle Grupa kontynuuje realizację globalnego celu SDG 12.3, zakładajączmniejszenie o połowę marnowania żywności do 2030 roku (w porównaniu z poziomem z 2015 roku). Działania w tym obszarze obejmują wszystkie rynki, na których działa grupa – od Danii i Niemiec po Polskę. Rozwijane są również narzędzia cyfrowe, które pomagają lepiej planować zatowarowanie i dystrybucję produktów.
Europejskie inspiracje i nowe pomysły
W Danii w 2024 roku ruszył pilotażowy projekt MadPlus, cyfrowa platforma, która łączy sklepy z organizacjami charytatywnymi takimi jak FødevareBanken, Wefood czy Stop Spild Lokalt. W 2025 roku system jest stopniowo skalowany, a docelowo ma objąć wszystkie sklepy grupy. Wdrożono także projekt upcyklingu pieczywa, w ramach którego niesprzedany chleb wykorzystuje się ponownie: część w piekarniach, część przekazana zostaje partnerom takim jak FoodRemade czy BRØL Brewery, którzy tworzą z niego nowe produkty, np. bułkę tartą czy piwo. To przykłady pokazujące, że odpowiedzialność środowiskowa może iść w parze z innowacyjnością.
- Niemarnowanie jedzenia to w obecnym czasie wyzwanie dla wszystkich – dla tych, którzy jedzenie produkują, dla tych, którzy je sprzedają i dla tych, którzy je kupują i nie zawsze wykorzystują w pełni - mówi Dorota Peretiatkowicz.
O Netto Polska:
Netto Polska to sieć dyskontów obecna na polskim rynku od 30 lat. W tym czasie wypracowała pozycję jednego z największych sprzedawców detalicznych w kraju, posiadając blisko 680 sklepów i zatrudniając ponad 8 tys. pracowników. Netto jest częścią Salling Group – największej duńskiej grupy detalicznej, która działa również na rynkach w Danii i Niemczech. Misją Netto jest sprawiać, aby codzienne zakupy były łatwe i inspirujące. W sklepach sieci klienci znajdą szeroki wybór produktów spożywczych, w tym marek własnych, świeże warzywa i owoce z Zieleniaka oraz pieczywo odpiekane na miejscu. Dodatkowo, Netto oferuje wydzieloną strefę produktów zdrowych i dla osób z wykluczeniami diety – Półka Zdrowia. Dzięki temu każdy klient może znaleźć produkty dostosowane do swoich potrzeb i preferencji. Netto stawia na komfort zakupów, oferując nowoczesny design sklepów, przestronne parkingi, szerokie alejki ułatwiające poruszanie się oraz kasy samoobsługowe, które pojawiają się w kolejnych lokalizacjach. Dbałość o potrzeby klientów oraz innowacyjne podejście sprawiają, że liczba klientów Netto stale rośnie. Sieć aktywnie angażuje się w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju. Netto redukuje emisję CO2, m.in. poprzez wykorzystanie fotowoltaiki, pomp ciepła oraz pooling opakowań zwrotnych. W trosce o dobrostan zwierząt sieć wycofała jaja klatkowe ze sprzedaży. Netto podejmuje również aktywne działania na rzecz ograniczania strat żywności, m.in. poprzez akcję „Nie marnuję i zyskuję”, włączając klientów w proces niemarnowania.
1 FAO, Global Food Loss and Waste Database
2 Eurostat, EU Food Waste Levels
3 Federacja Polskich Banków Żywności, Raport „Nie marnuj jedzenia 2024”
