Bolesne miesiączki, zmęczenie, dyskomfort? Dla wielu kobiet w Polsce to nie tylko “taka uroda”, a objawy endometriozy. Szczęśliwie, świadomość tej choroby rośnie, a wraz z nią możliwości leczenia. 30 marca przypada Światowy Dzień Endometriozy, która dotyczy nawet co dziesiątej Polki. O specyfice choroby, właściwej diagnozie i dostępnym leczeniu rozmawiamy z lek. med. Piotrem Stecem, specjalistą ginekologii i położnictwa z LUX MED Szpital św. Elżbiety.
Endometrioza – co to właściwie jest?
– Endometrioza to przewlekła choroba, w której tkanka endometrium (błony śluzowej macicy) wszczepia się poza jamą macicy. Choroba dotyka 1 na 10 kobiet w wieku rozrodczym i może prowadzić do problemów z płodnością i przewlekłych objawów bólowych – wyjaśnia lek. med. Piotr Stec, specjalista ginekologii i położnictwa z LUX MED Szpital św. Elżbiety.
Zmiany endometrialne mogą występować w wielu lokalizacjach – od jajników, przez otrzewną, aż po obszar między pochwą a pęcherzem. Rzadziej dotyczą blizn pooperacyjnych czy klatki piersiowej. Choroba ma bardzo indywidualny przebieg – u jednej kobiety może dawać intensywne objawy, u innej rozwijać się niemal bezgłośnie.
Diagnoza bywa wyzwaniem – dlaczego?
W wielu przypadkach rozpoznanie endometriozy nie sprawia trudności – dobrze przeprowadzony wywiad oraz badanie ginekologiczne pozwalają lekarzowi zidentyfikować problem. Jednak nie zawsze jest to takie proste.
– Diagnostyka endometriozy w typowych przypadkach nie jest trudna, wywiad i badanie fizykalne nakierują na właściwe rozpoznanie a torbiele endometrialne łatwo zdiagnozujemy w USG ginekologicznym. Niestety u niektórych pacjentek objawy i wyniki podstawowych badań obrazowych nie są charakterystyczne, co komplikuje postawienie właściwej diagnozy – tłumaczy ekspert.
W takich przypadkach konieczne może być zastosowanie bardziej zaawansowanych metod obrazowania, np. rezonansu magnetycznego, a czasami również laparoskopii.
Jakie objawy powinny skłonić do konsultacji?
Ból w trakcie miesiączki, podczas współżycia, przy wypróżnianiu lub oddawaniu moczu – to najczęstsze objawy endometriozy. Czasem pojawiają się także problemy jelitowe, bóle promieniujące do kręgosłupa lub trudności z zajściem w ciążę.
– Część powodowanych przez endometriozę objawów jest mniej oczywista i obejmuje problemy jelitowe, bóle promieniujące do kręgosłupa, dyskomfort podczas wypróżnień i oddawaniu moczu. Do tego dochodzą dolegliwości bólowe przed miesiączką, np. w trakcie owulacji – podkreśla lekarz z LUX MED Szpital św. Elżbiety.
Nie warto zwlekać z konsultacją – im wcześniej choroba zostanie rozpoznana, tym szybciej można wdrożyć leczenie poprawiające komfort życia.
Wyzwania, ale i ścieżki wsparcia
Endometrioza może wiązać się z różnymi trudnościami, jednak rosnąca świadomość społeczna i coraz szerszy dostęp do specjalistycznej opieki sprawiają, że coraz więcej kobiet otrzymuje pomoc szybciej niż jeszcze kilka lat temu.
– Pacjentki cierpią na przewlekły i trudny do kontrolowania ból, co wpływa negatywnie na jakość życia. Często przez wiele lat mogą nie wiedzieć, że chorują na endometriozę, a przez to choroba może się nadal rozwijać i postępować – wskazuje ekspert. Warto dodać, że trudności diagnostyczne coraz częściej są dostrzegane także przez środowisko medyczne, co zwiększa czujność lekarzy i poprawia wykrywalność.
Sposoby na łagodzenie objawów – nie tylko leki
Leczenie endometriozy nie zawsze oznacza farmakoterapię. Coraz częściej sięga się po metody wspierające – fizjoterapię, dietę i ćwiczenia.
– Techniki radzenia sobie z bólem bez leków to przede wszystkim fizjoterapia. Dodatkowo można stosować interwencje zmniejszające stan zapalny wywołany przez endometriozę np. stosowanie diety przeciwzapalnej – podkreśla ekspert.
Pacjentki mogą korzystać także z metod wspierających – jak joga, pilates, ćwiczenia oddechowe, pływanie czy łagodna aktywność aerobowa. Pomagają one nie tylko fizycznie, ale również emocjonalnie, redukując stres i napięcie mięśniowe.
Dieta – sprzymierzeniec w terapii?
W codziennym funkcjonowaniu z endometriozą bardzo ważne jest wspieranie organizmu od środka. – Dieta przeciwzapalna – np. śródziemnomorska, bogata w antyoksydanty, warzywa, owoce i nasiona, unikanie spożywania czerwonego mięsa, wysoce przetworzonej żywności, cukrów prostych, unikanie używek takich jak alkohol czy papierosy, odpowiednia suplementacja – szczególnie bogata w witaminę D3 oraz kwasy omega EPA/DHA, magnez czy kurkuminę – wylicza lekarz.
Taka dieta nie zastępuje leczenia, ale może wspomagać organizm i ograniczać nasilenie objawów.
Równowaga emocjonalna to też część leczenia
Wiele kobiet z endometriozą mierzy się nie tylko z bólem fizycznym, ale również psychicznym. Niezrozumienie, trudność w uzyskaniu diagnozy, frustracja – wszystko to może wpływać na samopoczucie.
– Endometrioza wiąże się również z problemami zdrowia psychicznego, takimi jak depresja i lęk, oraz obniżoną jakością życia. Szacuje się, że aż dwie trzecie pacjentek z endometriozą doświadcza łagodnego lub silnego stresu psychicznego – mówi lekarz z LUX MED Szpital św. Elżbiety.
Coraz więcej specjalistów podkreśla, że opieka psychologiczna powinna być integralną częścią leczenia – nie jako dodatek, ale element równoważny z terapią bólu czy leczeniem hormonalnym.
Co nowego w leczeniu?
Choć klasyczne terapie – hormonalna i chirurgiczna – wciąż stanowią podstawę leczenia, medycyna rozwija się w kierunku coraz bardziej precyzyjnych i zindywidualizowanych metod.
– Wraz z postępem biotechnologii rośnie zainteresowanie nowatorskimi terapiami, takimi jak terapia fotodynamiczna (PDT), terapia cieplna (HTT), terapia genowa, metody immunoterapeutyczne, zastosowanie terapii komórkami macierzystymi oraz zaawansowane systemy dostarczania leków – tłumaczy lekarz.
Choć większość z nich jest jeszcze na etapie badań, dają one nadzieję na przyszłość – zwłaszcza dla pacjentek z trudnym przebiegiem choroby.
Więcej o Grupie LUX MED:
Grupa LUX MED jest liderem rynku prywatnych usług zdrowotnych w Polsce i częścią Bupa, która działa jako ubezpieczyciel i świadczeniodawca usług medycznych na całym świecie. Firma świadczy swoje usługi w Polsce od ponad 30 lat i zapewnia pełną opiekę: ambulatoryjną, szpitalną, diagnostyczną, rehabilitacyjną, stomatologiczną, psychologiczną i długoterminową dla ponad 3 000 000 pacjentów. Do ich dyspozycji jest ponad 300 ogólnodostępnych i przyzakładowych centrów medycznych, w tym 16 szpitali oraz ok. 3 000 poradni partnerskich. Grupa LUX MED zatrudnia prawie 29 000 osób, w tym ponad 11 000 lekarzy i 8 000 profesjonalistów medycznych innych zawodów, a w codziennej działalności, kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju, podejmując liczne inicjatywy z obszarów zaangażowania społecznego i środowiska. Grupa LUX MED jest Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Paralimpijskiego. Więcej informacji: www.luxmed.pl
