– Upały wpływają na pracę serca, ciśnienie krwi, oddychanie i poziom cukru. Osoby z najpowszechniejszymi chorobami przewlekłymi powinny szczególnie uważnie obserwować reakcje organizmu na wysokie temperatury – przestrzega lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk, internistka z Grupy LUX MED. Co powinno zwrócić uwagę pacjentów?
Nadciśnienie i choroba wieńcowa
W Polsce z nadciśnieniem tętniczym żyje blisko 11 mln dorosłych osób, a eksperci podkreślają, że rzeczywista skala problemu może być jeszcze większa, ponieważ choroba przez lata może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Fala upałów może jednak szybko uwydatnić dolegliwości, których pacjent wcześniej nie łączył z ciśnieniem.
– Latem, gdy jest gorąco, naczynia krwionośne rozszerzają się, co może prowadzić do obniżenia ciśnienia – tłumaczy lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk, internistka z Grupy LUX MED. – Pacjenci, którzy przyjmują leki obniżające ciśnienie, mogą odczuwać ten spadek jeszcze silniej. Pojawiają się wtedy zawroty głowy, osłabienie, mroczki przed oczami, czasem nawet omdlenia. Gdy wystąpią takie objawy, warto zmierzyć ciśnienie domowym ciśnieniomierzem, przejść w chłodne miejsce, usiąść lub położyć się z lekko uniesionymi nogami i uzupełniać płyny małymi łykami. Jeśli objawy nie ustępują, nawracają albo towarzyszą im ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia widzenia, mowy lub utrata przytomności, konieczna jest pilna pomoc medyczna – dodaje ekspertka.
W przypadku osób z nadciśnieniem przyjmujących leki moczopędne dodatkowym ryzykiem jest odwodnienie. Wysoka temperatura nasila pocenie, a diuretyki zwiększają utratę wody i elektrolitów. To może prowadzić do osłabienia, spadków ciśnienia, zaburzeń rytmu serca czy pogorszenia pracy nerek.
– Każdy, bez względu na stan zdrowia, powinien pamiętać o nawodnieniu. Podczas dużych upałów, zwłaszcza przy intensywnym poceniu, sama woda może nie wystarczyć – czasem potrzebne są także elektrolity. U osób z chorobami serca, nerek, obrzękami albo zaleceniem ograniczenia płynów lub soli nawodnienie powinno być jednak zgodne z zaleceniami lekarza. Nie należy też samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawek leków na nadciśnienie. Jeśli w czasie upałów pojawiają się powtarzające się spadki ciśnienia, trzeba skonsultować się z lekarzem – podkreśla lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk.
U osób z chorobą wieńcową upał może być szczególnie groźny. Organizm próbuje się schłodzić, więc naczynia krwionośne się rozszerzają, zwiększa się przepływ krwi przez skórę, a serce musi pracować intensywniej. Jednocześnie odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe mogą sprzyjać zaburzeniom rytmu serca i zwiększać ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych.
– W wysokiej temperaturze serce jest bardziej obciążone. U pacjentów z chorobą wieńcową może to nasilać bóle w klatce piersiowej, duszność, osłabienie i pogorszenie tolerancji wysiłku. Fale upałów są także związane ze wzrostem ryzyka ostrych incydentów sercowo-naczyniowych, dlatego pacjenci kardiologiczni powinni traktować je poważnie – mówi ekspertka Grupy LUX MED.
Co zatem powinny robić osoby z chorobami serca?
– ograniczać wychodzenie z domu w godzinach największego nasłonecznienia, szczególnie między 11:00 a 16:00,
– unikać intensywnego wysiłku fizycznego w upale,
– nawadniać się regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza,
– nie zmieniać samodzielnie dawek leków – przy powtarzających się spadkach ciśnienia lub nasileniu objawów skonsultować się z lekarzem,
– nosić przewiewne ubrania, nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne,
– szukać cienia i chłodnych pomieszczeń,
– schładzać ciało letnim prysznicem, chłodnymi okładami na kark lub przedramiona albo moczeniem stóp w chłodnej wodzie,
– zmieniać przepoconą odzież i dbać o przewiewność skóry – pot chłodzi organizm wtedy, gdy może swobodnie parować,
– reagować na objawy alarmowe: ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie, kołatanie serca, silne osłabienie, splątanie lub objawy neurologiczne wymagają pilnej konsultacji medycznej.
Cukrzyca
Upały mogą rozregulować cukrzycę nawet u pacjentów, którzy na co dzień mają dobrze kontrolowaną glikemię. Wysoka temperatura, większa potliwość, odwodnienie, zmiana rytmu dnia, podróż, inne posiłki i większa aktywność fizyczna sprawiają, że poziom cukru może szybciej się wahać.
– W upały osoby z cukrzycą powinny częściej kontrolować glikemię, bo organizm może reagować mniej przewidywalnie. Wysoka temperatura i większy wydatek energetyczny mogą sprzyjać spadkom cukru, szczególnie u osób leczonych insuliną lub lekami zwiększającymi ryzyko hipoglikemii. Z drugiej strony odwodnienie może prowadzić do wzrostu stężenia glukozy we krwi i utrudniać wyrównanie cukrzycy – tłumaczy lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk, internistka z Grupy LUX MED.
W czasie upałów nawodnienie u osób z cukrzycą ma szczególne znaczenie. Gdy organizm traci zbyt dużo płynów, krew staje się bardziej zagęszczona, a poziom glukozy może rosnąć szybciej i trudniej się stabilizować. Dodatkowym problemem jest to, że przegrzanie organizmu potrafi dawać objawy podobne do hipoglikemii: osłabienie, potliwość, zawroty głowy, drżenie czy uczucie nagłego rozbicia. Dlatego w upalny dzień nie warto działać „na wyczucie” – najlepiej od razu zmierzyć poziom glukozy i reagować zgodnie z wcześniejszymi zaleceniami lekarza.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z neuropatią cukrzycową. Zaburzone czucie, zwłaszcza w stopach, może sprawić, że pacjent później zauważy przegrzanie skóry, oparzenie słoneczne, otarcie albo kontakt z gorącą powierzchnią, np. piaskiem, betonem czy nagrzanym pomostem. – Dlatego osoby z cukrzycą nie powinny chodzić boso po plaży lub basenie, a po całym dniu warto dokładnie obejrzeć stopy i skórę – przypomina ekspertka LUX MED.
Bardzo ważne jest również prawidłowe przechowywanie insuliny oraz sprzętu do monitorowania glikemii. Wysoka temperatura może uszkadzać insulinę, dlatego podczas podróży, wycieczki, wesela czy całego dnia poza domem najlepiej przewozić ją w specjalnej termotorbie, etui chłodzącym albo lodówce turystycznej – ale tak, by nie doszło także do zamrożenia preparatu.
– Jeśli insulina była narażona na wysoką temperaturę, będzie działać słabiej, a pacjent może obserwować trudne do wyjaśnienia wzrosty glikemii. To sygnał, że lek mógł stracić skuteczność. W razie wątpliwości warto skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą i nie ryzykować stosowania preparatu, który był przechowywany w niewłaściwych warunkach – dodaje ekspertka.
Co powinny robić osoby z cukrzycą podczas upałów?
– częściej kontrolować poziom glukozy, szczególnie podczas podróży, aktywności fizycznej i pobytu na słońcu,
– regularnie pić wodę i nie dopuszczać do odwodnienia,
– mieć przy sobie coś na wypadek hipoglikemii, np. glukozę, sok lub słodki napój,
– nie zostawiać insuliny, glukometru, pasków testowych ani sensorów w samochodzie lub na słońcu,
– przewozić insulinę w termotorbie lub etui chłodzącym,
– chronić skórę i stopy przed oparzeniami, nie chodzić boso po nagrzanych powierzchniach,
– unikać intensywnego wysiłku w godzinach największego upału,
– nie zmieniać samodzielnie dawek leków – przy powtarzających się spadkach lub wzrostach glikemii skonsultować się z lekarzem.
3. Astma
Upały mogą być trudne także dla osób z astmą. Gorące powietrze – podobnie jak mróz – może wysuszać śluzówki dróg oddechowych i sprzyjać skurczowi oskrzeli. U części pacjentów oznacza to nasilenie duszności, kaszlu, świszczącego oddechu albo uczucia ucisku w klatce piersiowej.
– Wysoka temperatura sama w sobie może drażnić drogi oddechowe, ale problemem są też warunki, które często jej towarzyszą. Podczas dłuższych okresów upałów pogarsza się jakość powietrza, rośnie stężenie pyłów, ozonu i alergenów. Mamy kurz unoszący się z suchych polnych dróg, pyłki z łąk, zanieczyszczenia miejskie, a czasem tzw. letni smog. Dla pacjentów z astmą to mieszanka, która może szybko zaostrzyć objawy – tłumaczy lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk, internistka z Grupy LUX MED.
W upalne dni osoby z astmą powinny szczególnie uważnie obserwować swój oddech i nie bagatelizować pierwszych sygnałów pogorszenia: częstszego kaszlu, świszczącego oddechu, szybszego męczenia się czy potrzeby częstszego sięgania po lek doraźny. Warto ograniczać wychodzenie na zewnątrz w godzinach największego upału, unikać intensywnego wysiłku na słońcu i sprawdzać nie tylko temperaturę, ale też jakość powietrza oraz stężenie pyłków.
Pomocne może być także nawilżanie dróg oddechowych, np. inhalacje z soli fizjologicznej, szczególnie wtedy, gdy pacjent odczuwa suchość i podrażnienie śluzówek. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to leczenie zaostrzenia astmy, a jedynie działanie wspierające. Jeśli pojawia się duszność, świszczący oddech albo ucisk w klatce piersiowej, pacjent powinien stosować leki zgodnie z indywidualnym planem leczenia.
– U części osób podczas upałów może być potrzebna intensyfikacja leczenia, w tym częstsze użycie krótkodziałających leków rozszerzających oskrzela. Nie powinno się jednak samodzielnie zmieniać leczenia przewlekłego. Jeśli pacjent zauważa, że w czasie upałów częściej potrzebuje inhalatora doraźnego, gorzej śpi, budzi się z kaszlem albo szybciej się męczy, to sygnał, że astma może być gorzej kontrolowana i warto skonsultować się z lekarzem – podkreśla ekspertka.
Co powinny robić osoby z astmą podczas upałów?
– unikać wychodzenia na zewnątrz w godzinach największego upału,
– ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny na słońcu,
– sprawdzać jakość powietrza i stężenie pyłków,
– mieć przy sobie lek doraźny zalecony przez lekarza,
– stosować leczenie przewlekłe zgodnie z zaleceniami, nawet jeśli objawy chwilowo są mniejsze,
– nawilżać drogi oddechowe, np. inhalacjami z soli fizjologicznej, jeśli lekarz wcześniej zalecił lub dopuścił takie postępowanie,
– reagować na objawy alarmowe: narastającą duszność, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, trudność w mówieniu pełnymi zdaniami albo brak poprawy po leku doraźnym.
Więcej o Grupie LUX MED:
Grupa LUX MED jest liderem rynku prywatnych usług zdrowotnych w Polsce i częścią Bupa, która działa jako ubezpieczyciel i świadczeniodawca usług medycznych na całym świecie. Firma świadczy swoje usługi w Polsce od ponad 30 lat i zapewnia pełną opiekę: ambulatoryjną, szpitalną, diagnostyczną, rehabilitacyjną, stomatologiczną, psychologiczną i długoterminową dla ponad 3,7 mln pacjentów. Do ich dyspozycji jest ponad 300 ogólnodostępnych i przyzakładowych centrów medycznych, w tym 16 szpitali oraz ok. 3 000 poradni partnerskich. Grupa LUX MED zatrudnia prawie 29 000 osób, w tym ponad 12 000 lekarzy i 8 000 profesjonalistów medycznych innych zawodów, a w codziennej działalności, kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju, podejmując liczne inicjatywy z obszarów zaangażowania społecznego i środowiska. Grupa LUX MED jest Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Paralimpijskiego. Więcej informacji: www.luxmed.pl
