Wpływ konieczności przesiedlenia na zdrowie psychiczne i dobrostan psychospołeczny dzieci



„Bez wątpienia jest tu fajnie; ale prawdziwy dom, to własny dom…” – Badanie subiektywnego dobrostanu dzieci i młodzieży mieszkających w Polsce w obliczu wojny w Ukrainie

Wnioski

Wpływ konieczności przesiedlenia na zdrowie psychiczne i dobrostan psychospołeczny dzieci

• Dzieci z Ukrainy wyrażały uczucia tęsknoty za ludźmi, zwierzętami domowymi i miejscami, które pozostawiły w swym rodzinnym kraju.
• Wiele dzieci z Ukrainy twierdziło, iż w swym codziennym życiu odczuwa stres i martwią ich problemy finansowe i mieszkaniowe, z którymi zmagają się ich rodziny.
• Wielu starszych uczestników z Ukrainy (w wieku 14-17 lat) informowało o podjęciu pracy w niepełnym wymiarze godzin, aby zarobić na kieszonkowe, jednakże trudno im było znaleźć pracę, gdyż nie mówią wystarczająco płynnie po polsku; stanowiło to dla nich dodatkowe zmartwienie.
• Samotność była uczuciem najczęściej opisywanym przez dzieci z Ukrainy, we wszystkich grupach wiekowych, zarówno przez chłopców jak i dziewczynki, a za jej przyczynę wskazywano brak nawiązania głębokich przyjaźni w Polsce.
• Dzieci z Ukrainy mówiły, iż uprawianie sportu, uczestnictwo w zajęciach rękodzielniczych i artystycznych organizowanych przez społeczne ośrodki działające na rzecz uchodźców, jak również kontakt z przyrodą, ludźmi i zwierzętami pomagały im w radzeniu sobie z trudnymi emocjami. Niektórzy uczestnicy badania mówili, że poczuli się przytłoczeni odczuwanym stresem, popadali w apatię lub próbowali radzić sobie zbyt długo śpiąc lub jedząc zbyt wiele.
• Większość dzieci z Ukrainy pozytywnie reagowała na pomysł otrzymywania informacji za pośrednictwem mediów społecznościowych na temat zajęć organizowanych dla ludzi młodych z Ukrainy mieszkających w Polsce, a także wyrażała wdzięczność organizacjom, które zajęcia takie organizują.
• Nieco ponad połowa uczestników z Ukrainy powiedziała, że chcieliby porozmawiać z „jakimś specjalistą” na temat stanu ich zdrowia psychicznego.
• Niektóre dzieci informowały, że mają dostęp do wsparcia psychospołecznego, lecz doceniali oni takie usługi tylko wtedy, gdy dostępne były w języku ukraińskim. Dzieci mówiły, iż głównym powodem uczestniczenia w sesjach psychologicznych były próby radzenia sobie z dystresem powodowanym przez kłótnie w domu.

Wyzwania i szanse związane z polskim i ukraińskim systemem edukacji

• Niemal połowa dzieci z Ukrainy, które wzięły udział w badaniu, uczęszczało zarówno do szkoły polskiej, jak i byli uczniami szkoły ukraińskiej w trybie zdalnym. Pozostałe dzieci uczęszczały albo do szkoły polskiej, albo do ukraińskiej.
• Dzieci, które uczęszczały do szkoły polskiej informowały, że chociaż muszą zmagać się z wieloma wyzwaniami, takimi jak bariery językowe i przystosowanie do nowego systemu kształcenia, to jednak chodzenie do szkoły stanowi pewien stały element dnia oraz daje możliwości kontaktu społecznego z rówieśnikami, jak również nauczenia się języka polskiego. Doceniają one również wsparcie zapewniane przez niektórych polskich nauczycieli i tzw. asystentów międzykulturowych.
• Jednakże mniej niż połowa uczestników badania przybyłych z Ukrainy twierdziło, że czują, iż mogą otwarcie wypowiadać swe opinie w szkole w Polsce; zwłaszcza młodsze dzieci (w wieku 8-13 lat) czuły się mniej pewnie pod tym względem.
• Uczestnicy badania, którzy uczęszczali do szkoły ukraińskiej w trybie online, wyrażali raczej negatywne opinie na temat swej edukacji. Mówili o zmęczeniu nadmiernym czasem spędzonym przed ekranem komputera oraz frustracji spowodowanej, ich zdaniem, złą organizacją lekcji. Niemniej te osoby, które mogą spotykać się z rówieśnikami w ośrodkach oraz uzyskać bezpośrednie wsparcie ukraińskich nauczycieli i wychowawców, doceniały te możliwości.
• Starsi uczestnicy, którzy uczęszczają tylko do szkoły ukraińskiej, wyjaśniali, że decyzja ta związana jest z faktem, iż gdyby zapisali się do szkoły polskiej, ich edukacja trwałaby dłużej.
• Starsze dzieci z Ukrainy, które uczęszczają do szkół w ramach obu systemów, są pełne niepokoju i troski o przyszłość swej edukacji i możliwości wyboru programów w celu kontynuowania nauki po ukończeniu szkoły średniej. Nie mają oni dobrej wiedzy na temat opcji w tym zakresie dostępnych im w Polsce lub w innych krajach Unii Europejskiej.



Trudności dzieci z Ukrainy w integracji w ramach polskiego społeczeństwa

● Uczestnicy badania z Ukrainy nie mają w Polsce poczucia przynależności. Pytani o to, czy oni sami i ich rodziny chcieliby zostać w Polsce, mniej niż połowa uczestników odpowiedziała twierdząco; niemniej starsi uczestnicy badania mieli w tym zakresie większą pewność niż dzieci młodsze. Kilkoro uczestników powiedziało, że mają na ten temat inne zdanie niż ich matki.
● Niektóre dzieci z Ukrainy informowały, że w szkole są dyskryminowane, zarówno przez nauczycieli, jak i kolegów i koleżanki z klasy; a także w miejscu zamieszkania, zarówno przez dorosłych, jak i rówieśników, oraz w środkach komunikacji publicznej, zwłaszcza jeżeli rozmawiają po ukraińsku.
● Dzieci z Ukrainy oraz ich polscy rówieśnicy często wspominali o nacjonalistycznych w swej wymowie opisach zdarzeń historycznych, które podsycają stereotypy i prowadzą do podziałów.
● Uczestnicy badania z Ukrainy silnie odczuwają różnice w osobistym doświadczeniu oraz kulturze względem ich polskich rówieśników. Barierą w kontaktach między tymi grupami jest język oraz wartościowy czas spędzany wspólnie: w większości miejsc, w tym w polskich szkołach, dzieci polskie i ukraińskie raczej trzymają się razem w swych odrębnych grupach narodowych.
● Dzieci z Ukrainy mówią, iż bardziej znaczące interakcje mają z niektórymi polskimi dorosłymi (wychowawcami, właścicielami mieszkań lub domów, itp.) niż z polskimi rówieśnikami, i że bardzo sobie te relacje cenią. Niektórzy dorośli z Polski postrzegani są jako wzór warty naśladowania.
● Wsparcie ze strony innych Ukraińców, zazwyczaj osób, które przybyły do Polski jeszcze przed wybuchem wojny, ma dla dzieci z Ukrainy zasadnicze znaczenie w zrozumieniu i poruszaniu się w ramach polskiego społeczeństwa.
● Kiedy uczestnicy badania z Polski i Ukrainy mieli wystarczające możliwości głębokiej indywidualnej wymiany z innymi, przypominali sobie pozytywne doświadczenia, zgodne spędzanie czasu oraz budowanie przyjaźni.

Rekomendacje

W zakresie zdrowia psychicznego i dobrostanu psychospołecznego

• Zwiększenie świadomości oraz dostępu dzieci – uchodźców z Ukrainy do wyspecjalizowanych bezpłatnych usług opieki nad zdrowiem psychicznym, np. poprzez rekrutację ukraińskich specjalistów zdrowia psychicznego. Wsparcie takie oferowane mogłoby być uchodźcom z Ukrainy, którzy pełnią rolę głównych opiekunów, przede wszystkim matek, i obejmować rozwijanie umiejętności w zakresie zarządzania stresem i budżetem.
• Opracowanie programów umiejętności rodzicielskich, podnoszące zdolności wychowawców, asystentów międzykulturowych i ochotników w celu skutecznego zaspokajania potrzeb w zakresie zdrowia psychicznego i wsparcia psychospołecznego matek/opiekunów oraz dzieci z Ukrainy.

W zakresie edukacji

• Udostępnienie większej liczby ukraińskich asystentów międzykulturowych w polskich szkołach oraz wzbogacenie treści szkoleń dla nauczycieli o moduły dotyczące spójności społecznej i kulturowej, wrażliwości na konflikty, praktyk antydyskryminacyjnych i dobrostanu.
• Priorytetowe traktowanie zajęć z języka polskiego, wsparcia w formie zajęć wyrównawczych oraz programów mentoringu rówieśniczego. Zaangażowanie dzieci w opracowywanie tych programów w celu wspierania wymiany wiedzy, umiejętności i wzajemnego poznawania kultury oraz zwiększenia integracji między uczniami.
• Dostarczanie informacji o możliwościach edukacyjnych dla dzieci z Ukrainy, w tym o ścieżkach dostępu do szkolnictwa wyższego w Polsce oraz rozpowszechnianie tych informacji za pośrednictwem kanałów najczęściej używanych i cieszących się zaufaniem dzieci.

W zakresie spójności i uczestnictwa

• Zapewnienie finansowania zajęć pozalekcyjnych, które umożliwią dzieciom z Ukrainy, zwłaszcza tym, których nauka szkolna odbywa się przez Internet, budowanie znaczących relacji z innymi osobami w Polsce. Inwestowanie w przestrzenie rekreacyjne, w których dzieci z Ukrainy mogą spędzać czas ze swoimi rówieśnikami, a także inwestowanie w możliwości spotykania się dzieci w kontekście półformalnym i nieformalnym, poprzez inicjatywy, które nie opierają się głównie na znajomości języka.
• Zapewnienie udziału dzieci w opracowywaniu, planowaniu, projektowaniu i wdrażaniu programów w celu zagwarantowania, że opinie dzieci będą uwzględniane przy podejmowaniu decyzji, które mają wpływ na ich życie.
• Utworzenie anonimowych i przyjaznych dzieciom mechanizmów przekazywania informacji zwrotnej w szkołach i miejscach przyjaznych dzieciom, aby miały one możliwość bezpiecznego zgłaszania i mówienia o kwestiach, które je niepokoją.
• Prowadzenie kampanii na rzecz stworzenia długoterminowej krajowej strategii integracji uchodźców w ramach polskiego społeczeństwa.

Alkohol a serce. Czy istnieje między nimi zależność?

Jak doskonale wiadomo, nadmierne spożywanie alkoholu jest jednym z poważniejszych problemów społeczeństwa. Liczne badania wykazały, że nadużywanie alkoholu powoduje m.in.:…
CZYTAJ

Zdrowe włosy. Atrybut piękna i odzwierciedlenie wewnętrznej harmonii

Przykuwająca wzrok objętością, blaskiem i naturalną witalnością fryzura to nie tylko atrybut piękna, ale również odzwierciedlenie wewnętrznej harmonii i zdrowia.…
CZYTAJ

Różnice między dermokosmetykami a ich klasycznymi odpowiednikami

Niełatwo wybrać odpowiednie produkty do pielęgnacji skóry, gdy półki sklepowe uginają się od nadmiaru propozycji. Rozwiązaniu tych dylematów nie sprzyja…
CZYTAJ

Dentysta wylicza codzienne nawyki, które mogą szkodzić Twoim zębom. Lepiej je znać!

Współczesny tryb życia, pełen pośpiechu i stresu, często prowadzi do kształtowania szkodliwych nawyków, które mogą wpływać na kondycję i zdrowie…
CZYTAJ

Lemoniada arbuzowa

Lemoniada arbuzowa W upalne letnie dni nic nie orzeźwia tak jak domowa lemoniada! Ta o smaku arbuza 
z dodatkiem cytrusów…
CZYTAJ

Co 6 sekund na świecie umiera kolejna osoba z powodu palenia. 31 maja – Światowy Dzień Bez Tytoniu

Łącznie w ciągu roku z powodu palenia papierosów umiera ok. 6 mln ludzi. W skali naszego kraju liczba ta wynosi…
CZYTAJ

Czym jest zjawisko NoLo?

Przypadający 1 czerwca Dzień Bez Alkoholu, to dobry moment na przyjrzenie się trendowi NoLo, który w ostatnich latach przybiera na…
CZYTAJ

Gabinety stomatologiczne – Powstają placówki przystosowane do osób otyłych, niepełnosprawnych czy cierpiących na dentofobię

Polacy wciąż w zdecydowanej większości korzystają z usług prywatnych klinik stomatologicznych i mają wobec nich coraz wyższe wymagania. Liczy się…
CZYTAJ

Najnowsze trendy w modzie luksusowej z drugiej ręki? Vinted dzieli się swoją pierwszą analizą!

Louis Vuitton Neverfull MM i Moncler Maya Jacket, jak dotąd, są najpopularniejszymi przedmiotami z najwyższej półki wśród członków Vinted w…
CZYTAJ

Dermatolog radzi: Jak stosować produkty SPF, aby były skuteczne?

Ochrona przed promieniowaniem UV jest jednym z najważniejszych elementów pielęgnacji skóry, który ma bezpośredni wpływ na jej zdrowie i wygląd.…
CZYTAJ

Źródło dyskomfortu i wyzwanie estetyczne. Sprawdzone sposoby na trądzik

Trądzik oraz inne niedoskonałości skórne to nie tylko problem estetyczny, ale również źródło dyskomfortu, a nawet obniżenia samooceny i zmniejszenia…
CZYTAJ

Składnik, który wspiera foto protekcję-Super-moc kwasu ferulowego

Kwas ferulowy to substancja o wielu właściwościach. Działa antyoksydacyjnie, przeciwdziała objawom starzenia, zwalcza przebarwienia i… pochłania pewien zakres promieni UV,…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Alkohol a serce. Czy istnieje między nimi zależność?

Jak doskonale wiadomo, nadmierne spożywanie alkoholu jest jednym z poważniejszych problemów społeczeństwa.…
CZYTAJ

Co 6 sekund na świecie umiera kolejna osoba z powodu palenia. 31 maja – Światowy Dzień Bez Tytoniu

Łącznie w ciągu roku z powodu palenia papierosów umiera ok. 6 mln…
CZYTAJ

Nadciśnienie tętnicze – cichy zabójca Twojego mózgu i serca. Ta choroba zwiększa ryzyko wystąpienia udaru aż czterokrotnie!

Blisko 1/3 dorosłych Polaków choruje na nadciśnienie tętnicze, przy czym ponad 20%…
CZYTAJ

5 faktów o nadciśnieniu, które powinien znać każdy Polak

Nadciśnienie tętnicze to podstępna choroba, która dotyka już ponad 11 milionów Polaków!…
CZYTAJ

„Prawdziwy mężczyzna”, czyli jaki?

Prawdziwy mężczyzna nie płacze, dominuje, ma przyzwolenie na bycie bezwzględnym i agresywnym…
CZYTAJ