Polka bada komórki odpornościowe w złośliwych nowotworach mózgu



Każdego roku w Polsce diagnozuje się blisko 3000 przypadków guza mózgu, a śmiertelność w przypadku nowotworów mózgu wynosi 2300 przypadków rocznie. Jednym z nowotworów wewnątrzczaszkowych jest glejak wielopostaciowy, charakteryzujący się dużą złośliwością i szybką umieralnością chorych. Wśród grona badaczy, próbujących zrozumieć mechanizmy rozwoju tego nowotworu jest dr inż. Natalia Ochocka-Lewicka, stypendystka 21. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, która w ramach swojej pracy doktorskiej badała komórki odpornościowe w glejakach przy użyciu sekwencjonowania pojedynczej komórki.

Glejak wielopostaciowy – jak powstaje?

Glejak to rodzaj nowotworu, który powstaje w wyniku niekontrolowanego podziału komórek glejowych, stanowiących jeden z podstawowych składników tkanki nerwowej. Pomimo, że nie należy do często występujących nowotworów to stanowi aż około 70% wszystkich nowotworów wewnątrzczaszkowych.

Do najczęściej występującego rodzaju glejaków należy glejak wielopostaciowy, który stanowi ponad połowę przypadków. Glejak wielopostaciowy jest diagnozowany częściej u mężczyzn niż kobiet. Charakteryzuje się szybkim rozrostem – atakuje w szybkim tempie kolejne fragmenty mózgu oraz dużą śmiertelnością – zaledwie co czwarty pacjent z glejakiem wielopostaciowym przeżywa 2 lata od momentu diagnozy.

Ten rodzaj glejaka należy do tzw. ‘zimnych guzów’, w których odpowiedź układu immunologicznego jest stłumiona. Komórki odpornościowe intensywnie napływają do guza, a ich liczba wzrasta wraz ze stopniem złośliwości. Mimo to, w guzie odpowiedź zapalna jest zahamowana, a komórki odpornościowe wspierają rozwój guza zamiast mu przeciwdziałać.

Zreaktywować komórki

Do zastosowania skutecznej immunoterapii konieczna jest reaktywacja odpowiedzi immunologicznej w tych guzach. Niemniej jednak, wśród komórek odpornościowych możemy wyróżnić wiele rodzajów komórek o specjalistycznych funkcjach – a to oznacza, że każdy rodzaj może grać odmienną rolę w procesie nowotworzenia.

Badania dr inż. Natalii Ochockiej-Lewickiej, stypendystki 21. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki miały na celu poznanie tej różnorodności i wskazanie kluczowych graczy wśród komórek odpornościowych gromadzących się guzie – tj. tych odpowiadających za stłumienie odpowiedzi przeciwnowotworowej. Rozszyfrowanie takiej różnorodności nie jest możliwe przy użyciu takich metod jak klasyczne sekwencjonowanie RNA, które wymaga połączenia materiału z tysięcy komórek – a tym samym powoduje utracenie informacji o specjalistycznych właściwościach poszczególnych populacji.

“Sekwencjonowanie RNA pojedynczej komórki w porównaniu z klasycznymi metodami, jest jak kosz z owocami i koktajl owocowy – skład jest ten sam, jednak tylko w pierwszym wypadku jesteśmy w stanie rozróżnić wszystkie owoce. Nasze badania wykazały, że komórki odpornościowe napływające do mózgu z obwodu – makrofagi, wykazują największe właściwości immunosupresyjne. Makrofagi z obwodu nie występują normalnie w mózgu, ponieważ mózg posiada dedykowane komórki odpornościowe – mikroglej. Kolejnym wynikiem naszych badań, było wskazanie że mikroglej bierze udział w “rekrutacji” makrofagów z obwodu, a te z kolei ulegają “przeprogramowaniu” wewnątrz guza i zaczynają wspierać jego rozwój. Takie odkrycia mają kluczowe znaczenie dla przyszłych terapii przeciwnowotworowych, ponieważ wskazują czułe punkty, które mogą stać się celem nowych metod leczenia ”
, mówi dr inż. Natalia Ochocka-Lewicka, stypendystka 21. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki




W swoich badaniach dr inż. Natalia Ochocka-Lewicka wykorzystuje nowoczesne metody sekwencjonowania pojedynczej komórki, które pozwalają określić profil ekspresji genów – a tym samym typ i rodzaj aktywacji, każdej pojedynczej komórki w mieszaninie tysięcy różnych komórek.

***
O Stypendystce

Dr inż. Natalia Ochocka-Lewicka studiowała biotechnologię w Centrum Kształcenia Międzynarodowego (IFE) na Politechnice Łódzkiej. Pracę badawczą rozpoczęła w Pracowni prof. Bożeny Kamińskiej-Kaczmarek, gdzie zdobyła pierwsze doświadczenie laboratoryjne oraz zainteresowała się komórkami odpornościowymi mózgu – mikroglejem. Studia magisterskie podjęła na kierunku Neurobiologia na uczelniach Vrije Universiteit w Amsterdamie oraz Charite Universitätsmedizin w Berlinie. W ramach pracy magisterskiej badała wpływ stresu prenatalnego na starzenie się komórkowe mikrogleju w Max Delbrück Center w Berlinie. W 2016 roku ponownie związała się z Pracownią prof. Bożeny Kamińskiej-Kaczmarek, gdzie rozpoczęła studia doktoranckie. W swojej pracy doktorskiej skupiła się na immunopatologii guzów mózgu – glejaków, w których komórki odpornościowe wspierają wzrost guza zamiast mu przeciwdziałać. Wdrożona z jej udziałem nowatorska metoda sekwencjonowania pojedynczej komórki scRNA-seq, pozwoliła na scharakteryzowanie różnych rodzajów komórek naciekających guz. Od roku 2019 jest kierownikiem grantu NCN PRELUDIUM, a w 2021 została stypendystką programu START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W lutym 2022 roku uzyskała stopień doktora nauk biologicznych. W tym samym roku dołączyła do zespołu Ardigen S.A. – firmy wykorzystującej sztuczną inteligencję do rozwoju medycyny personalnej, gdzie zaangażowała się w prace nad immunoterapiami przeciwnowotworowymi. Jest również współautorką 7 publikacji naukowych. w tym pierwszą autorką publikacji w Nature Communications.

***
O Programie L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki

Celem Programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki prowadzonego w Polsce od 2001 roku jest promowanie osiągnięć naukowych utalentowanych badaczek, zachęcanie ich do kontynuacji prac zmierzających do rozwoju nauki oraz udzielenie wsparcia finansowego. Partnerami Programu są Polski Komitet do spraw UNESCO, Ministerstwo Edukacji i Nauki oraz Polska Akademia Nauk. Do 2021 roku w Polsce wyróżniono 111 naukowczyń. Wyboru, co roku dokonuje Jury pod przewodnictwem prof. Ewy Łojkowskiej.

Polska jest jednym ze 118 krajów, w których co roku przyznawane są stypendia dla utalentowanych naukowczyń. Program Dla Kobiet i Nauki jest częścią globalnej inicjatywy For Women in Science, która powstała dzięki partnerstwu L’Oréal i UNESCO. Stypendystki edycji krajowych mają szansę na międzynarodowe wyróżnienia: nagrodę International Rising Talents (w ich gronie są już trzy Polki: dr hab. Bernadeta Szewczyk – 2016 rok, dr hab. Joanna Sułkowska – 2017 rok oraz dr Agnieszka Gajewicz - 2018 rok) oraz L’Oréal-UNESCO Award, przyznawane co roku w Paryżu w ramach For Women in Science Week 5 laureatkom, których odkrycia dostarczają odpowiedzi na kluczowe problemy ludzkości.

Forget-Me-Not, czyli klasyka i swoboda ponad wszystko

Ponadczasowość, prostota i wdzięk – te trzy słowa najlepiej opisują francuski styl, który zainspirował projektantki MOHITO. Kolekcja Forget-Me-Not została uchwycona…
CZYTAJ

Genetyka na widelcu – geny metabolizmu i otyłości

Personalizacja zaleceń żywieniowych stanowi nową koncepcję podejścia do dietetyki. Trenerzy personalni i dietetycy projektują indywidualne jadłospisy w oparciu o wiek,…
CZYTAJ

Jestem tym co jem – badanie genów metabolizmu i otyłości

Żyj zdrowo-bądź świadomy tak nazywa się ogólnopolska, jesienna kampania profilaktyczna DIAGNOSTYKI poświęcona problemom zdrowotnym wynikającym z tzw. tendencji genetycznych. W…
CZYTAJ

Jeżynowe bogactwo! Jakich jeżynowych składników powinnaś szukać w kosmetykach, wyjaśnia kosmetolog

Przeciwutleniacze, witaminy i kwasy omega. Jeżynowe bogactwo w domowym SPA. Naturalne bogactwa owoców to coś, z czego warto czerpać pełnymi…
CZYTAJ

Dieta na lato, a zmiany na lata! Jakie nawyki żywieniowe warto wprowadzić w okresie letnim?

#Dieta na lato, a zmiany na lata! Jakie nawyki żywieniowe warto wprowadzić w okresie letnim? Wyjaśnia dietetyczka Ewa Glońska-Strączek, ekspert…
CZYTAJ

„Czas dla kobiet” czyli czas dla Ciebie – bezpłatne spotkanie w Chorzowie

Gonitwa z czasem, za marzeniami, spełnianiem własnych ambicji. Zdobywamy kolejne certyfikaty ze szkoleń, zwłaszcza tych z umiejętności miękkich. Staramy wspinać…
CZYTAJ

Chcesz skutecznie pozbyć się blizny? Zadziałaj już teraz!

#Blizny – najczęściej występujące zmiany skórne, których powstawanie zazwyczaj jest dla nas tak naturalne, że nikogo z nas nie dziwią.…
CZYTAJ

Weekend i znowu grill? Zobacz, jak urozmaicić dania z rusztu – Pieczone ziemniaki z gzikiem

Długie letnie wieczory i słoneczna pogoda sprzyjają wspólnemu biesiadowaniu przy stole. Aby jak najlepiej wykorzystać trwające jeszcze wakacje, w ciepłe…
CZYTAJ

Co piąty Polak korzysta z carpoolingu, co drugi nie chce spróbować. Czy wspólne podróże staną się popularniejsze?

Carpooling – sąsiedzkie lub koleżeńskie „podwózki” to niezwykle popularne rozwiązanie zagranicą, np. w USA, gdzie na autostradach są nawet osobne…
CZYTAJ

Niedobory witamin w wakacje?! To możliwe! Ruszyła akcja “Dbaj o zdrowie” edukująca nt. znaczenia suplementacji dla naszego organizmu

Wakacje to czas beztroski i odpoczynku, ale też okres, w którym bardzo często zapominamy, aby zadbać o własne zdrowie. Jednakże,…
CZYTAJ

Fakty i mity nt. szczepień przeciw grypie

Jesień to okres, w którym jak bumerang powraca temat szczepień przeciw grypie. W gąszczu informacji trudno wyłuskać te rzetelne, a…
CZYTAJ

Zdrowe burgery były hitem tego roku – w czym tkwi sekret?

Zyskał tytuł najsłynniejszej kanapki na świecie, największy ważył aż 1600 kilogramów, a nawet doczekał się swojego muzeum – burger, bo o…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Genetyka na widelcu – geny metabolizmu i otyłości

Personalizacja zaleceń żywieniowych stanowi nową koncepcję podejścia do dietetyki. Trenerzy personalni i…
CZYTAJ

Jestem tym co jem – badanie genów metabolizmu i otyłości

Żyj zdrowo-bądź świadomy tak nazywa się ogólnopolska, jesienna kampania profilaktyczna DIAGNOSTYKI poświęcona…
CZYTAJ

Niedobory witamin w wakacje?! To możliwe! Ruszyła akcja “Dbaj o zdrowie” edukująca nt. znaczenia suplementacji dla naszego organizmu

Wakacje to czas beztroski i odpoczynku, ale też okres, w którym bardzo…
CZYTAJ

Fakty i mity nt. szczepień przeciw grypie

Jesień to okres, w którym jak bumerang powraca temat szczepień przeciw grypie.…
CZYTAJ

Bóle głowy czy stawów, osłabienie? To jesienne przeziębienie, a może objawy boreliozy?

Za oknem plucha, szaruga, a liście już dawno spadły z drzew. Letnie…
CZYTAJ