Olej palmowy. O co ten raban?



1 lutego obchodzimy dzień bez oleju palmowego. Według raportu Frost & amp; Sullivan[1] w Polsce na jednego mieszkańca przypada aż 9,8 kilograma tego tłuszczu rocznie. Jest to najczęściej wykorzystywany olej roślinny na świecie, wg szacunków FAO[2] wynika, że do roku 2050 popyt na ten surowiec potroi się. Mimo tego, nie cieszy się on jednak dobrą opinią – w całej Unii Europejskiej obowiązują ograniczenia dotyczące jego wykorzystania. Z czego wynika jego zła reputacja?

Dzięki swojej niskiej cenie olej palmowy jest składnikiem wielu produktów spożywczych, takich jak margaryny, słodycze, czekolada, lody i inne wyroby cukiernicze. Im produkt jest tańszy i bardziej przetworzony, tym większe jest prawdopodobieństwo, że w jego składzie będzie on obecny.

Cena oleju palmowego wynika w dużej mierze z jego wydajności. Z 1 hektara upraw olejowca gwinejskiego można uzyskać aż 4,14 ton oleju rocznie, podczas gdy z tego samego areału słonecznika lub rzepaku uzyskamy w ciągu roku jedynie 0,53 i 0,69 tony[3]. I o ile ten surowiec w swojej pierwotnej formie zawiera witaminy, składniki odżywcze i ma pozytywny wpływ na zdrowie, to my najczęściej konsumujemy go w postaci przetworzonej i utwardzonej, a to już nie jest korzystne dla naszego organizmu.

Według raportu EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności), olej palmowy może być znacznie bardziej rakotwórczy niż jakikolwiek inny olej dostępny na rynku. Jednak wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych i rakotwórcze działanie to nie koniec właściwości ubocznych tego produktu.

Kontrowersje wokół pozyskiwania oleju palmowego

Nieustannie rosnące globalne zapotrzebowanie rynku spożywczego na olej palmowy przyczynia się do zanikania w zastraszającym tempie lasów deszczowych. To właśnie na terenach pokrytych dżunglą, występują najlepsze warunki do wzrostu olejowców. W niektórych częściach świata, przede wszystkim w Indonezji, która jest największym producentem oleju palmowego, w niekontrolowany sposób wycinane i wypalane są ogromne obszary tych dziewiczych obszarów pod plantacje. Obecnie obsadzone palmami olejowymi[4] jest już 14 milionów hektarów tamtejszych ziem, co odpowiada ponad 1/3 powierzchni Polski.

Wylesianie wpływa negatywnie nie tylko na zmniejszenie różnorodności biologicznej samego lasu tropikalnego, ale także przyczynia się do powodzi, tworzenia osuwisk oraz wymierania wielu gatunków zwierząt, takich jak słonie, nosorożce, tygrysy czy orangutany. Młode tych ostatnich potrzebują około 10 lat do usamodzielnienia się. Duża ilość informacji potrzebnych do przyswojenia, a co za tym idzie, długi proces uczenia sprawiają, że orangutany są wyjątkowo wrażliwe na dynamiczne zmiany zachodzące w ich środowisku naturalnym i tym samym stały się symbolem wycinania lasów na Sumatrze – komentuje dr inż. Krystian Szczepański, Dyrektor Instytutu Ochrony Środowiska-Państwowego Instytutu Badawczego, realizującego projekt Klimada 2.0.

Szacuje się, że w wyniku działalności człowieka w zaledwie 16 lat (1999-2015) wyginęła niemal połowa populacji orangutanów[5]. Skala zniszczeń wynikających z wypalania lasów deszczowych jest dobrze widziana z satelity NASA[6]. Jednak na problem ten nie można patrzeć „z góry” w zero-jedynkowy sposób, ponieważ jest on dużo bardziej złożony.

Olej palmowy źródłem globalnego sporu

Plantacje olejowca to miejsca pracy dla lokalnej społeczności oraz ważny element gospodarki krajów rozwijających się, nad którymi zawisły teraz czarne chmury. Dlaczego? Przyjęty przez Komisję Europejską w marcu tego roku plan wycofywania się z biopaliw może mocno uderzyć w kraje dostarczające do Europy biopaliwa wyprodukowane z biokomponentów, w tym oleju palmowego. Czy jest to dobre posunięcie?






W ślad za Międzynarodową Unią Ochrony Przyrody, uważam, że zakazanie sprowadzania produktów na bazie oleju palmowego niesie za sobą ryzyko. Nie tylko nie powstrzymamy wylesiania indonezyjskiej dżungli, ale wręcz będziemy pozyskiwać jeszcze większe obszary, tylko pod innymi szerokościami geograficznymi pod uprawę rzepaku, soi i słonecznika. Ogólnoświatowa dyskusja na temat oleju palmowego powinna skupić się nie na jego demonizacji, lecz na bardziej zrównoważonych metodach uprawy palmy olejowej, bieżącej kontroli plantacji oraz certyfikacji pozyskanego surowca. Zdaję sobie sprawę, że wpłynie to na cenę samego oleju. Jest to jednak czynnik, który może skłonić wielkie korporacje do zmiany procesów produkcji bądź doskonalenie obecnych mechanizmów –
komentuje dr inż. Krystian Szczepański, Dyrektor IOŚ-PIB, realizującego projekt Klimada 2.0.

Niestety, certyfikowany olej palmowy, dający gwarancję jego pochodzenia, stanowi zaledwie 19% całkowitej światowej produkcji[7]. Co gorsze, firmy z premedytacją wykorzystują „zielony” surowiec głównie w produktach kierowanych na rynek europejski, gdzie konsumenci bardziej zwracają uwagę na skład produktów. Do Indii i Chin, gdzie popyt oleju palmowego jest największy na świecie, a cena napędza popyt konsumentów, niestety wykorzystywany jest już niecertyfikowany, tańszy surowiec[8].

Co Ty możesz z tym zrobić?

Trudno oczekiwać, że w obliczu zwiększającej się populacji na Ziemi (a co za tym idzie zapotrzebowania na żywność), plantacje palmy oleistej znikną z powierzchni naszej planety. To, co możemy zrobić jako społeczeństwo, to czytać etykiety i swoimi decyzjami zakupowymi wywierać wpływ na producentów. Bardziej zrównoważona produkcja i świadoma konsumpcja to nie tylko szansa dla przyszłych pokoleń, ale także dla nas samych.

Zobacz także: Niezrównoważona produkcja oleju palmowego doprowadza do utraty olbrzymich powierzchni lasów

____

[1] Wpływ konsumpcji oleju palmowego w Polsce na globalne środowisko naturalne i analiza możliwości jego zastąpienia przez inne oleje roślinne, raport Frost & Sullivan dla Fundacji WWF Polska, 2019

[2] Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa

[3] przemyslspozywczy.eu/wp/wp-content/uploads/2011/06/OLEJ.pdf

[4] reuters.com/article/us-indonesia-ispo/indonesia-certifies-a-record-amount-of-palm-plantations-as-sustainable-idUSKCN1R80GJ

[5] www.sciencealert.com/the-world-s-orangutan-population-halved-in-last-16-years

[6] earthobservatory.nasa.gov/images/145614/smoke-blankets-borneo

[7] Impact Report 2018, Roundtable on Sustainable Palm Oil, rspo.org/key-documents/impact-reports 20/12/18

[8] www.reuters.com/article/us-palmoil-sustainability/palm-oil-body-to-wield-stick-to-get-consumer-goods-giants-to-go-green-idUSKBN1WV0RT

Weekend i znowu grill? Zobacz, jak urozmaicić dania z rusztu – Pieczone ziemniaki z gzikiem

Długie letnie wieczory i słoneczna pogoda sprzyjają wspólnemu biesiadowaniu przy stole. Aby jak najlepiej wykorzystać trwające jeszcze wakacje, w ciepłe…
CZYTAJ

Co piąty Polak korzysta z carpoolingu, co drugi nie chce spróbować. Czy wspólne podróże staną się popularniejsze?

Carpooling – sąsiedzkie lub koleżeńskie „podwózki” to niezwykle popularne rozwiązanie zagranicą, np. w USA, gdzie na autostradach są nawet osobne…
CZYTAJ

Niedobory witamin w wakacje?! To możliwe! Ruszyła akcja “Dbaj o zdrowie” edukująca nt. znaczenia suplementacji dla naszego organizmu

Wakacje to czas beztroski i odpoczynku, ale też okres, w którym bardzo często zapominamy, aby zadbać o własne zdrowie. Jednakże,…
CZYTAJ

Fakty i mity nt. szczepień przeciw grypie

Jesień to okres, w którym jak bumerang powraca temat szczepień przeciw grypie. W gąszczu informacji trudno wyłuskać te rzetelne, a…
CZYTAJ

Zdrowe burgery były hitem tego roku – w czym tkwi sekret?

Zyskał tytuł najsłynniejszej kanapki na świecie, największy ważył aż 1600 kilogramów, a nawet doczekał się swojego muzeum – burger, bo o…
CZYTAJ

Byłeś przeziębiony? Zmień szczoteczkę do zębów

Choć informacja wiele osób może zaskoczyć, żywotność szczoteczki wynosi maksymalnie… 2-3 miesiące. A nawet jeśli o tym wiemy... to czy naprawdę…
CZYTAJ

Bóle głowy czy stawów, osłabienie? To jesienne przeziębienie, a może objawy boreliozy?

Za oknem plucha, szaruga, a liście już dawno spadły z drzew. Letnie spacery po parku zamieniliśmy na siedzenie w fotelu…
CZYTAJ

Ból karku po przebudzeniu. Jak spać, żeby uniknąć tej dolegliwości?

Sen zajmuje niemal jedną trzecią naszego życia. Pozwala nam m.in. zregenerować organizm po całodniowej aktywności oraz pozytywnie wpływa na nasze…
CZYTAJ

Obawiasz się małpiej ospy? Problem dotyka głównie młodych mężczyzn

Małpia ospa jawi się jako nowe zagrożenie zdrowotne. Wirus Sars-CoV-2, który już ponad 2 lata temu zmienił nasze życie, nauczył…
CZYTAJ

K-beauty, czyli koreańska pielęgnacja

K-beauty, czyli koreańska pielęgnacja. Tajniki poznasz w nowym e-booku Hebe! Zainteresowanie pielęgnacją K-beauty stale rośnie, a oferta koreańskich kosmetyków i…
CZYTAJ

Jak przedłużyć efekt po zabiegu medycyny estetycznej?

Troska o zdrowie skóry sprawia, że możemy cieszyć się jej pięknym wyglądem przez całe życie. Aby jednak tak było, dbanie…
CZYTAJ

Jak zmiany klimatu wpływają na nasze zdrowie? Tegoroczne fale upałów to zaledwie początek

20 sierpnia 1897 roku brytyjski lekarz, Sir Ronalda Rossa odkrył, że za przenoszenie malarii odpowiedzialne są samice komarów. Niestety, zmiany…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Niedobory witamin w wakacje?! To możliwe! Ruszyła akcja “Dbaj o zdrowie” edukująca nt. znaczenia suplementacji dla naszego organizmu

Wakacje to czas beztroski i odpoczynku, ale też okres, w którym bardzo…
CZYTAJ

Fakty i mity nt. szczepień przeciw grypie

Jesień to okres, w którym jak bumerang powraca temat szczepień przeciw grypie.…
CZYTAJ

Bóle głowy czy stawów, osłabienie? To jesienne przeziębienie, a może objawy boreliozy?

Za oknem plucha, szaruga, a liście już dawno spadły z drzew. Letnie…
CZYTAJ

Ból karku po przebudzeniu. Jak spać, żeby uniknąć tej dolegliwości?

Sen zajmuje niemal jedną trzecią naszego życia. Pozwala nam m.in. zregenerować organizm…
CZYTAJ

Obawiasz się małpiej ospy? Problem dotyka głównie młodych mężczyzn

Małpia ospa jawi się jako nowe zagrożenie zdrowotne. Wirus Sars-CoV-2, który już…
CZYTAJ