Guzy jajników – co mogą oznaczać, jak je diagnozować i leczyć?



Guzy jajników budzą duży niepokój. Tymczasem w większości przypadków są to zmiany łagodne. Mogą jednak przybierać różną postać i stopień złośliwości, dlatego zawsze należy pamiętać o potencjalnym ryzyku wystąpienia raka jajnika. Prof. dr hab. Paweł Blecharz – specjalista ginekologii, onkologii i chirurgii z krakowskiej SCM clinic, podkreśla, że ogromną sztuką jest więc właściwe postępowanie w przypadku tego typu zmian, czyli wybranie takiej terapii, która nie spowoduje nadmiernego uszczerbku na zdrowiu przy zmianach łagodnych, ale również zadziała wystarczająco ostrożne i aktywne jeżeli zachodzi podejrzenie zmian natury złośliwej.

Choć sama nazwa brzmi groźnie to należy wiedzieć, że guzy jajników mogą przybierać rożną postać i stopień złośliwości.

Proste czynnościowe torbiele jajników

W większości przypadków torbiele jajników są zmianami zupełnie naturalnymi, czynnościowymi, czyli torbielami powstającymi w wyniku normalnej pracy jajników. U zdrowej kobiety w trakcie cyklu owulacyjnego rośnie pęcherzyk Graffa, który powinien mniej więcej w połowie cyklu pęknąć, dając szansę na zapłodnienie. Natomiast u wielu pań występują zaburzenia tego procesu, które powodują, że pęcherzyki nie pękają. Wówczas dochodzi do ich powiększania się i powstania torbieli, czyli guza wypełnionego płynem.

Prof. dr hab. Paweł Blecharz, specjalista ginekologii, onkologii oraz chirurgii z krakowskiej SCM clinic tłumaczy, że jeśli mamy do czynienia z prostą torbielą wypełnioną płynem postępowanie powinno być wyczekujące. – To dlatego że zmiany tego typu najczęściej ustępują samoistnie. Zaleca się odczekanie 2-3 miesięcy, a następnie odbycie wizyty kontrolnej u ginekologa. –

Guzy jajników o podejrzanym charakterze

Kiedy zmiana nie jest prostą torbielą i zachodzi podejrzenie wystąpienia guza złośliwego, postępowanie przebiega nieco bardziej aktywnie. Lekarz zleca wówczas wykonanie markerów CA125 oraz HE4, aby pomóc ocenić charakter zmiany. Powinniśmy również zrobić badanie USG u lekarza specjalisty, które pozwoli sprawdzić cechy torbieli. Posłużenie się pewnymi wzorami i algorytmami umożliwia oszacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia raka jajnika. Postępowanie w przypadku podejrzanego guza jajnika powinno być wielokierunkowe, w zależności od wyglądu zmiany, jej cech, poziomu markerów, wieku pacjentki, planów macierzyńskich etc. W takim przypadku, zależnie od wyników należy albo reagować szybko, albo poczekać 2-3 miesiące.

W celu diagnostyki nie wykonuje się biopsji guza jajnika, ponieważ jest on położony w jamie otrzewnej wokół innych narządów. Biopsja złośliwej zmiany mogłaby doprowadzić jej pęknięcia i rozprzestrzenienia się choroby nowotworowej na całą jamę brzuszną.

Prof. dr hab. Paweł Blecharz wyjaśnia, że szybka reakcja oznacza leczenie zabiegowe. – W wielu przypadkach idealną formą diagnostyki i leczenia są zabiegi laparoskopowe. Są one małoinwazyjne i pomimo konieczności hospitalizacji i zastosowanego znieczulenia ogólnego, zabieg ten powoduje tylko mały uraz na zewnątrz jamy brzusznej i przy dokładnym zachowaniu zasad aseptyki onkologicznej, czyli staranności, żeby guz nie pękł, jesteśmy w stanie prawidłowo zdiagnozować schorzenie – tłumaczy specjalista.

W większości przypadków udaje się oszczędzić jajnik, dlatego takie postępowanie powinno być stosowane u młodych kobiet, które pragną w przyszłości zajść w ciążę. W przypadku kobiet w okresie przedmenopauzalnym bądź pomenopauzalnym zaleca się usuwanie całego jajnika, żeby jak najbardziej ograniczyć możliwość nawrotu choroby.

– Gdy zmiany budzą podejrzenie choroby nowotworowej, czyli guzy wypełnione są nie tylko płynem, ale również litymi tkankami, mają bogate unaczynienie i są duże, najlepszym postępowaniem jest otwarcie jamy brzusznej, czyli wykonanie laparotomii. Możemy być ona poprzedzona laparoskopią, ale laparotomia z większą precyzją pozwala zachować aseptykę onkologiczną i usunąć guza w całości. Taki zabieg pozwala również obejrzeć dokładnie całą jamę brzuszną, pobrać wycinki i fragmenty innych tkanek, które są potrzebne, aby ocenić charakter choroby – dodaje onkolog SCM clinic.

Zabiegi laparoskopowe są wykonywane w znieczuleniu ogólnym na sali operacyjnej, ale z wykorzystaniem precyzyjnych mikronarzędzi, które mają średnice od 5 do 10 mm. Tymi narzędziami wykonuje się cały zabieg i dzięki nim uraz narządów wewnętrznych jest bardzo mały. Przy użyciu specjalnych worków usuwa się tkanki z brzucha przez niewielkie nacięcia w jamie brzusznej.

Rekonwalescencja jest bardzo szybka. W Polsce zaleca się pozostanie przez jedną dobę w szpitalu po zabiegu laparoskopii, ale w wielu krajach wraca się do domu zaraz po zabiegu. Ponieważ uraz brzucha jest mały, a bodziec bólowy jest niewielki, pacjentka jest absolutnie samodzielna po zabiegu. Ryzyko infekcji jest znikome, a blizny właściwie niezauważalne.

W przypadku większych zabiegów laparotomii uraz organizmu jest większy, wymaga rozcięcia brzucha, manipulowania narządami wewnętrznymi, co nieco zwiększa utratę krwi. Większe jest ryzyko infekcji. Powrót do pełnej sprawności trwa ok. 3-4 tygodni. Ale w okresie długoterminowym nie ma różnicy jeśli chodzi o sprawność pozabiegową pacjentki, pomiędzy obydwoma rodzajami operacji.




Ryzyko wystąpienia guzów jajnika

Ogólnie można powiedzieć, że u młodych kobiet prawdopodobieństwo wystąpienia guzów złośliwych jest niskie i że rośnie ono wraz z wiekiem. Jednak prof. dr hab. Paweł Blecharz podkreśla, że nie można się tym w pełni sugerować, ponieważ tak naprawdę kobiety w każdym wieku mogą zachorować na raka jajnika.

– Zdarzają się pacjentki w starszym wieku, u których zmiany nie wywołują niepokoju onkologicznego, ale są też kobiety dwudziestoparoletnie, które mają podejrzane guzy jajników. Nie powinniśmy w ich przypadku myśleć tylko o oszczędzeniu jajnika i płodności, ale przede wszystkim o ich bezpieczeństwie onkologicznym – uczula ekspert.

Coraz częściej obserwuje się dziedziczny charakter nowotworów. Około 10-15% raków jajnika jest dziedzicznych. Problem polega na tym, że w dużej części tych rodzin nie widać wyraźnego wzoru chorób nowotworowych, więc trudno odczytać ryzyko genetyczne. W każdej sytuacji wątpliwej, jeśli w rodzinie występował rak jajnika lub rak piersi warto skorzystać z konsultacji genetycznej.

W Polsce jest coraz więcej programów, które umożliwiają zbadanie genetycznej skłonności do chorób nowotworowych, często są one bezpłatne albo można je przeprowadzić za stosunkowo niewielką opłatą. Można również samemu wykonać testy genetyczne, oceniające predyspozycje do zachorowania na raka jajnika, ale ich interpretacja powinna być przeprowadzana wspólnie z lekarzem.

Profilaktyka i objawy raka jajnika

Prof. dr hab. Paweł Blecharz zaznacza, że niestety, dotychczasowe badania nie ustaliły skutecznej metody profilaktyki raka jajnika (w przeciwieństwie np. do raka piersi czy raka szyjki macicy). – W moim przekonaniu regularne badania ginekologiczne, czyli USG oraz badanie cytologiczne, pod warunkiem, że są dobrze interpretowane przez lekarza, przynoszą pacjentkom korzyść profilaktyczną. Ale nie są to badania, które są zawsze bardzo jednoznaczne i proste w interpretacji. Niemniej nie ma innej szansy na szybkie wykrycie choroby nowotworowej jajnika niż regularne badanie się oraz zwracanie uwagi na objawy, które mogą towarzyszyć tego rodzaju zmianom – podkreśla specjalista SCM clinic.

Objawami raka jajnika mogą być delikatne zaburzenia miesiączkowania, lekkie krwawienia, zaburzenia jelitowe, delikatne bóle w podbrzuszu, zaburzenia oddawania stolca. Brak jednoznacznie typowych cech, które zazwyczaj wywołują alarm sprawia, że ważne jest uświadamianie kobiet o raku jajnika, który może dawać niecharakterystyczne objawy.

Choć hasło „guz jajnika” brzmi groźnie, w większości przypadków nie zagrażają one zdrowiu i życiu kobiety. Jednak każda kobieta, zwłaszcza obciążona rodzinnie, powinna regularnie odbywać badania kontrolne. Pamiętajmy, że nie każda zmiana tego typu oznacza guz o charterze złośliwym. Nie należy więc się ich bać, ale diagnozować i odpowiednio leczyć.


Ekspert

Prof. dr hab. n. med. Paweł Blecharz specjalista ginekologii onkologicznej. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem operacyjnym nowotworów żeńskich narządów płciowych oraz prowadzeniem chemioterapii pacjentek z tymi nowotworami. Sekretarz Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

SCM clinic (www.scmkrakow.pl) to krakowskie Centrum Medyczne wyposażone w sprzęt najnowszej generacji, które prowadzi działalność leczniczą w ramach chirurgii jednego dnia oraz ambulatoryjne świadczenia zdrowotne i konsultacje lekarskie. Klinika posiada całkowicie zautomatyzowany blok operacyjny, który spełnia najwyższe światowe standardy. Największym atutem tego miejsca jest kadra lekarska, w skład której wchodzą specjaliści o ogromnej wiedzy i bogatym doświadczeniu klinicznym. SCM clinic powstało z myślą o najbardziej wymagających Pacjentach, dlatego Centrum zapewnia im najlepszą opiekę okołomedyczną, udzielną w warunkach pełnej dyskrecji i zaufania.

1 marca obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Otyłością. Serce na Wadze – jak nadmierne kilogramy wpływają na ten najważniejszy organ ?

Dlaczego otyłość jest zagrożeniem dla serca, jakie mechanizmy prowadzą do poważnych schorzeń układu sercowo-naczyniowego oraz dlaczego utrzymanie prawidłowej wagi ciała…
CZYTAJ

Nawet 3 miliony ludzi w Polsce cierpi z powodu chorób rzadkich

Mgr inż. Elżbieta Wątor, stypendystka programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, naukowczyni z Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, bada molekularne…
CZYTAJ

Kosmetyczny rekonstruktor skóry. Jak działa kolagen?

Kolagen to kluczowe białko strukturalne naszej skóry. Odpowiada za jej jędrność, elastyczność, wytrzymałość oraz nawilżenie. Dzięki swoim bezcennym właściwościom, kolagen…
CZYTAJ

Ekspert: są tylko dwa przeciwskazania do znieczulenia porodowego

Czy znieczulenie porodowe powinno być domyślnie dostępne dla pacjentek? – Jestem wielkim zwolennikiem tego pomysłu. Są tylko dwa przeciwskazania do…
CZYTAJ

2 przepisy na zdrowe przekąski dla dzieci z wykorzystaniem pełnoziarnistej kaszki dla dzieci –spróbuj daktylowych kulek mocy lub bananowych muffinek z kaszką jaglaną

Zdrowe przekąski to ważny element w diecie dzieci, które potrzebują dużo energii i składników odżywczych do prawidłowego funkcjonowania i rozwoju.…
CZYTAJ

Oddech dla Zdrowia. Jak fizjoterapia pomaga zwalczać choroby układu oddechowego?

Szacuje się, że choroby układu oddechowego są przyczyną nawet 1/6 wszystkich zgonów na świecie. Eksperci alarmują, iż zapadalność i umieralność…
CZYTAJ

Perfumy męskie na prezent – jakie wybrać?

Perfumy to znakomity prezent dla mężczyzn, niezależnie od okazji związanej z wręczeniem podarunku. Problem pojawia się jednak zawsze w momencie…
CZYTAJ

Ratunek dla pacjentów z zaburzeniami rytmu serca. Kardioneuroablacja alternatywą dla wszczepienia stymulatora serca

Kardioneuroablacja nerwu błędnego tzw. „odnerwianie” serca jest jedną z metod leczenia zaburzeń rytmu serca, a zarazem alternatywą dla wszczepienia stymulatora…
CZYTAJ

HARIBO z konkursem wspieranym przez sztuczną inteligencję

Marka popularnych, produkowanych od ponad 100 lat, żelek zorganizowała konkurs konsumencki #GDZIEZHARIBO, w którym wykorzystuje przełomową technologię AI. Nad wodospad?…
CZYTAJ

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) ogłasza 2023 rok najcieplejszym w historii pomiarów

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) ogłosiła, że rok 2023 został uznany za najcieplejszy w historii pomiarów, ze średnią temperaturą globalną przewyższającą…
CZYTAJ

Leki przeciwcukrzycowe przełomem w leczeniu otyłości. Ich skuteczność jest porównywalna z operacjami bariatrycznymi

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ponad 2 miliardy ludzi na świecie cierpi z powodu nadwagi, z czego ponad 650…
CZYTAJ

Uśmiechnij się do zdrowia: Na czym polega leczenie zębów pod mikroskopem?

Piękny uśmiech i zdrowe zęby bez ubytków, są niezwykle ważne nie tylko w kontekście estetyki, ale przede wszystkim zdrowia, komfortu…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

1 marca obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Otyłością. Serce na Wadze – jak nadmierne kilogramy wpływają na ten najważniejszy organ ?

Dlaczego otyłość jest zagrożeniem dla serca, jakie mechanizmy prowadzą do poważnych schorzeń…
CZYTAJ

Nawet 3 miliony ludzi w Polsce cierpi z powodu chorób rzadkich

Mgr inż. Elżbieta Wątor, stypendystka programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, naukowczyni…
CZYTAJ

Oddech dla Zdrowia. Jak fizjoterapia pomaga zwalczać choroby układu oddechowego?

Szacuje się, że choroby układu oddechowego są przyczyną nawet 1/6 wszystkich zgonów…
CZYTAJ

Ratunek dla pacjentów z zaburzeniami rytmu serca. Kardioneuroablacja alternatywą dla wszczepienia stymulatora serca

Kardioneuroablacja nerwu błędnego tzw. „odnerwianie” serca jest jedną z metod leczenia zaburzeń…
CZYTAJ

Leki przeciwcukrzycowe przełomem w leczeniu otyłości. Ich skuteczność jest porównywalna z operacjami bariatrycznymi

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ponad 2 miliardy ludzi na świecie…
CZYTAJ