Jak upały wpływają na nasze zdrowie?



Odwodnienie to podstępny skutek upałów, przed którym należy zabezpieczyć przede wszystkim osoby wrażliwe – dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze i osoby przewlekle chore. Szczególnie zwracać na to uwagę powinni pacjenci z cukrzycą, chorobami układu krążenia czy skłonnością do kamicy nerkowej.

W czasie upału organizm próbuje bronić się przed przegrzaniem przez pocenie i parowanie. Traci wówczas szczególnie dużo wody i elektrolitów. Ich niedobór, popularnie zwany odwodnieniem, źle wpływa na pracę najważniejszych organów i układów – m.in. gorzej pracują serce czy mózg – co sprawia, że organizm funkcjonuje mniej sprawnie, a my słabiej się czujemy. Łatwiej o zasłabnięcia czy omdlenia. Zwiększa się też ryzyko nasilenia objawów różnych chorób.

Trzeba zatem wspomóc organizm. Po pierwsze chroniąc się przed przegrzaniem, po drugie – uzupełniając płyny i elektrolity. Zasady są proste i zdroworozsądkowe. Nie powinno się przebywać na słońcu w godzinach 9 – 17 (a przynajmniej 10 – 15), a jeśli jest to konieczne – trzeba chronić głowę i ciało przed przegrzaniem, nosząc parasolkę lub nakrycie głowy i lekkie, przewiewne, jasne ubrania.

Trzeba unikać wysiłku fizycznego. Należy ograniczyć alkohol (zaburzenia gospodarki elektrolitycznej) i kawę, która jest moczopędna. Należy także pić jak najwięcej płynów. Najlepsza jest woda, zwłaszcza mineralna (powyżej 1500 mg/l składników mineralnych). Pamiętajmy też, że słodzone napoje gazowane przynoszą nam więcej szkody niż pożytku.

Ile powinniśmy pić?

Można spotkać różne wskaźniki, np. 2 litry przy temperaturze 20 °C dla dorosłego człowieka + 100 ml na każdy kolejny °C (czyli przy 30°C to już powinny być 3 litry wody) albo 30 ml (0,03 l) na każdy kilogram masy ciała. Wagę ciała biorą pod uwagę np. lekarze, zalecający swoim pacjentom picie odpowiedniej ilości płynów.

Choć odpowiednie nawodnienie organizmu w czasie upału jest kluczowe, może być ono problematyczne. Nie można bowiem polegać tylko na tym, że organizm sam „da sygnał”, bo przecież podczas upału chce się pić. Odczuwane pragnienie często jest niewspółmierne do rzeczywistego zapotrzebowania na płyny.

O ile osoby świadome są skłonne pić „z rozsądku”, o tyle trudniej przekonać do tego osoby najwrażliwsze – tj. dzieci i seniorów – dodatkowo zmęczone i rozdrażnione upałem. Opiekując się dzieckiem lub osobą starszą trzeba więc wypracować metodę na to, by podopieczny pił. Można np. wprowadzać formę zabawy (np. w kawiarnię), stworzyć rytuały (np. wspólne picie wody, korzystanie z ulubionego kubka), podawać często małe porcje, „ubarwiać” wodę np. odrobiną soku, miodem lub miętą, zachęcać herbatkami ziołowymi (np. miętową), itp.

Wśród osób szczególnie wrażliwych na upały znajdują się też osoby cierpiące na niektóre schorzenia oraz kobiety w ciąży, u których nadmierna utrata wody może skutkować choćby zagrożeniem dla łożyska.

– Podczas upałów szczególnie powinny zadbać o siebie osoby przewlekle chore, zwłaszcza cierpiące na choroby układu krążenia, cukrzycę, kamicę nerkową czy przyjmujące leki moczopędne lub rozkurczowe – wskazuje dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo.

Broniąc się przed upałem, a dodatkowo mając za mało płynów i elektrolitów, organizm zaczyna pracować w trybie „awaryjnym”. Naczynia krwionośne rozszerzają się, serce bije szybciej i spada ciśnienie. Obserwuje się także zagęszczenie krwi. Te zjawiska wpływają nie tylko na ryzyko nasilenia objawów w niektórych chorobach, ale też na to, jak organizm reaguje na przyjmowane leki.

Dla sercowców – osób z chorobą niedokrwienną serca (chorobą wieńcową), z niewydolnością krążenia, po zawale serca, z zaburzeniem rytmu serca, z migotaniem przedsionków, z nadciśnieniem tętniczym etc. – bardzo istotna jest informacja, że wysoka temperatura działa jak lek obniżający ciśnienie krwi, czyli jak nieplanowana dawka leków.

Można więc w dobrej wierze (przyjmując leki „jak zwykle”) poważnie osłabić swój organizm. Dodatkowo, w bardziej zagęszczonej krwi stężenie przyjmowanych leków jest większe – to tak, jakby chory przyjął nadmierną dawkę leku. Zatem, nie pijąc wystarczająco dużo płynów i przyjmując typową dawkę leku, można doprowadzić do efektu takiego jak przy przedawkowaniu.

Co można zrobić?

– regularnie – częściej niż zwykle! – mierzyć ciśnienie;

– zweryfikować z lekarzem dawki podawanych leków.




Dla cukrzyków – niedobór płynów grozi podwyższeniem stężenia glukozy we krwi, nawet jeśli wyrobione, dobre nawyki żywieniowe nie zmieniają się. Wysoka temperatura jest też dla organizmu obciążająca i stresująca, co może skutkować zwiększoną produkcją kortyzolu i adrenaliny – antagonistów insuliny, powodujących wzrost stężenia glukozy we krwi.

Co można zrobić?

– Częściej niż zwykle kontrolować poziom cukru we krwi.

Dla osób z kamicą nerkową obowiązkowym zadaniem na upały jest wypicie 3 litrów wody niegazowanej dziennie. W ten sposób najlepiej pobudzić nerki do pracy. Bagatelizowanie tej czynności sprawi, że utrata płynów doprowadzi do niebezpiecznego dla chorych zagęszczania moczu.

Co można zrobić?

– Częściej niż zwykle badać mocz, zwracając uwagę na barwę, ciężar właściwy i odczyn.

Dla osób stosujących leki moczopędne i rozkurczowe ważne jest, że przy niedoborze płynów zwiększa się stężenie leków w organizmie i łatwo wówczas o taki efekt, jak przy ich przedawkowaniu.

Co można zrobić?

– Skonsultować z lekarzem dawki przyjmowanych leków – niejednokrotnie na czas upałów lekarze doradzają obniżenie dawki lub czasowe odstawienie leków.

– Wiedząc, jak w czasie upałów zachowuje się nasz organizm, można zastosować odpowiednie środki zapobiegawcze i uniknąć wielu przykrych konsekwencji zdrowotnych – podsumowuje dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo.

Od badań nad mlekiem matki do technologii NUTURIS®. Jak nauka inspiruje rozwój żywienia niemowląt? 

Lipidy dostarczają około połowy energii, jaką niemowlę czerpie z mleka matki, ale ich rola nie ogranicza się jedynie do funkcji…
CZYTAJ

Collagen Banking: jak możemy wspierać jakość skóry w miarę upływu lat?

Nie możemy zatrzymać czasu, ale możemy zacząć dbać o to, co w dużej mierze decyduje o jędrności i strukturze skóry:…
CZYTAJ

Od pierwszego przeszczepu serca do sal hybrydowych. Prof. Andrzej Bochenek, o postępie w kardiologii

5 listopada 1985 roku w Zabrzu przeprowadzono pierwszy udany przeszczep serca w Polsce. Operacja, w której pod kierownictwem prof. Zbigniewa…
CZYTAJ

Jesienny przepis na dyniowo – orkiszowe bułeczki w kształcie… dyni!

Jesień pachnie pieczonymi jabłkami, cynamonem i… dynią! To właśnie ona króluje teraz w kuchni, zachwycając pięknym kolorem, delikatnym smakiem i…
CZYTAJ

Udar – liczy się każda minuta, a potem każdy krok

29 października obchodzimy Światowy Dzień Udaru Mózgu. Z tej okazji warto przypomnieć, jak ważne są szybkie rozpoznanie objawów, natychmiastowa pomoc…
CZYTAJ

Transport wektorowy i nośniki PLGA Duet w służbie anti-aging

Koniec roku to czas spotkań w rodzinnym gronie, biznesowych christmas party i planowania beauty strategii na nadchodzące miesiące. Kosmetologiczne trendy…
CZYTAJ

RSV nie wybiera. Rodzice apelują o powszechną ochronę najmłodszych

Ponad 102 tysiące zakażeń RSV zgłoszono w Polsce w pierwszych miesiącach 2026 roku. Za tymi statystykami kryją się historie najmłodszych…
CZYTAJ

Infekcja zniknęła – kaszel pozostał? Jak długo utrzymuje się kaszel po infekcji

Kaszel po infekcji może utrzymywać się nawet przez 8 tygodni! Przy suchym kaszlu pomocne może być nawilżanie gardła i unikanie…
CZYTAJ

Skóra jest jak pamiętnik. Po lecie warto sprawdzić, co zapisało na niej słońce

Promieniowanie UV działa na skórę przez całe życie, a jego skutki kumulują się z każdym kolejnym sezonem. Dlatego jesień może…
CZYTAJ

Po leczeniu też potrzebna jest opieka. Czym jest program KON-Pierś?

15 października obchodzimy Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi, który przypomina o znaczeniu profilaktyki, wczesnej diagnostyki i kompleksowego leczenia jednego…
CZYTAJ

Czy dżuma powraca i stanowi dziś zagrożenie dla Polski? Pięć pytań do eksperta

O dżumie ponownie zrobiło się głośno za sprawą doniesień z rosyjskiego instytutu przeciwdżumowego. Choroba, kojarzona przede wszystkim z epidemiami sprzed…
CZYTAJ

15 years of style. Konkurs Answear na 15-lecie

Piętnaście lat temu zakupy ubrań przez internet nie były jeszcze oczywistością. W 2011 roku Krzysztof Bajołek i Arkadiusz Bajołek uruchomili…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Od pierwszego przeszczepu serca do sal hybrydowych. Prof. Andrzej Bochenek, o postępie w kardiologii

5 listopada 1985 roku w Zabrzu przeprowadzono pierwszy udany przeszczep serca w…
CZYTAJ

Udar – liczy się każda minuta, a potem każdy krok

29 października obchodzimy Światowy Dzień Udaru Mózgu. Z tej okazji warto przypomnieć,…
CZYTAJ

RSV nie wybiera. Rodzice apelują o powszechną ochronę najmłodszych

Ponad 102 tysiące zakażeń RSV zgłoszono w Polsce w pierwszych miesiącach 2026…
CZYTAJ

Infekcja zniknęła – kaszel pozostał? Jak długo utrzymuje się kaszel po infekcji

Kaszel po infekcji może utrzymywać się nawet przez 8 tygodni! Przy suchym…
CZYTAJ

Skóra jest jak pamiętnik. Po lecie warto sprawdzić, co zapisało na niej słońce

Promieniowanie UV działa na skórę przez całe życie, a jego skutki kumulują…
CZYTAJ