Zespół niespokojnych nóg (RLS)

Zespół niespokojnych nóg (RLS) to choroba polegająca na przymusie poruszania kończynami dolnymi wskutek odczuwania nieprzyjemnych doznań jak drętwienie, pieczenie, ból. Objawy zakłócają odpoczynek nocny, prowadzą do bezsenności i uczucia zmęczenia. Zespół niespokojnych nóg jest jedną z częstszych przyczyn zaburzeń snu. Jakie są przyczyny choroby? Jak ją leczyć?

Co to jest zespół niespokojnych nóg (RLS)?

Zespół niespokojnych nóg to choroba, której istotą jest doświadczanie nieprzyjemnych doznań ze strony kończyn dolnych (uczucie mrowienia, drętwienia, pieczenia, bólu, „wypełniania żył” itp.) i związanego. Pacjenci opisują dolegliwości jako przymus poruszania nogami lub bieganie przez sen. W nocy dolegliwości są najbardziej dokuczliwe. Ulgę przynosi dopiero chaotyczny ruch kończynami.

Objawy RLS pojawiają się wyłącznie w spoczynku, nasilają się wieczorem (np. w trakcie oglądania telewizji, czytania książki) oraz w trakcie snu, mogą utrudniać zasypianie, wybudzać ze snu. Przykre dolegliwości powodują nieefektywny wypoczynek i uczucie zmęczenia w ciągu dnia. Sen chorego nie jest bowiem snem fizjologicznym – jest przerywany, a czas fazy REM oraz faz głębokiego snu NREM (faza 3 i 4) zmniejsza się na korzyść płytkiego snu faz 1 i 2 NREM.

Szacuje się, że na zespół niespokojnych nóg cierpi 5–15 proc. populacji, z czego większość to osoby po 60. roku życia, częściej kobiety niż mężczyźni. Choroba ma charakter przewlekły i ma tendencję do nasilania się wraz z wiekiem. Czasem obserwuje się remisje choroby.

Jakie są przyczyny zespołu niespokojnych nóg?

Patofizjologia zespołu niespokojnych nóg nie jest do końca wyjaśniona. Wśród przyczyn syndromu niespokojnych nóg wymienia się:

• predyspozycje genetyczne (obserwowane jest bowiem rodzinne występowanie schorzenia, zwłaszcza wśród osób, które zaczęły chorować w młodym wieku);
• niedobory składników mineralnych (żelazo, magnez);
• zaburzenia funkcjonowania układu dopaminergicznego,a także układu opioidowego,
• choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, niewydolność nerek, niewydolność układu krążenia;
• choroby reumatyczne;
• działania uboczne niektórych leków (np. neuroleptyków, leków przeciwhistaminowych, antagonistów wapnia, leków przeciwdepresyjnych – zwłaszcza tych starszych generacji – i przeciwlękowych).