Zanim wybuchnie bomba – czyli jak zapobiegać kumulacji nerwów i ich szkodliwym następstwom

Niekiedy z pozoru błaha rzecz lub sytuacja prowokują niekontrolowany wybuch negatywnych emocji. Wystarczy wówczas sekunda, aby koktajl gniewu, zniecierpliwienia i irytacji w niepohamowany sposób rozlał się na wszystko i wszystkich, znajdujących się w najbliższym otoczeniu. Winny jest stres – nieodłączny towarzysz człowieka XXI wieku.

Stres nie jest zjawiskiem nowym – zapewne istnieje tak długo, jak istnieje świat. W przeszłości stres mobilizował do podejmowania konkretnego działania, przede wszystkim do walki lub ucieczki – pozwalał zwyciężyć przeciwnika, obronić rodzinę czy też zdobyć pożywienie w niebezpiecznej potyczce z dzikimi zwierzętami.

Umożliwiał podejmowanie konkretnych decyzji w krótkim czasie i tym samym zwiększał szansę na przeżycie. Obecnie znaczenie stresu w codziennym życiu jest zgoła odmienne. Wprawdzie nadal wyróżnić możemy tzw. stres pozytywny, który przed ważnym egzaminem czy rozmową o pracę działa pobudzająco, wzmagając koncentrację i pewność siebie, przede wszystkim jednak narażeni jesteśmy na stres negatywny, którego szkodliwe następstwa mogą być niezwykle groźne dla zdrowia.

Dzieje się tak, ponieważ żyjemy w czasach nieprawdopodobnej ilości bodźców, wymagań, oczekiwań i czynności do wykonania na przysłowiowe „już”. Dodatkowo trudno nie zgodzić z coraz większym ciężarem wszechobecnej konkurencji widocznej niemalże w każdej dziedzinie życia.

Presja bycia najlepszym nie dotyczy już tylko pracy, ale także domu, samorealizacji, pasji, posiadania, wychowania dzieci itp. Bezustanny udział w pogoni za lepszym życiem sprawia, że zamiast czerpać radość z tego, co mamy, ciągle czujemy się niespełnieni. Trwając w poczuciu ciężaru nierealnych oczekiwań, stopniowo wpadamy w spiralę frustracji i permanentnego napięcia. Z czasem nasz organizm nie wytrzymuje presji i zaczyna się buntować.

Podstępny przewlekły stres

Stan przewlekłego stresu zakłóca prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, negatywnie wpływając nie tylko na samopoczucie psychiczne, lecz również zdrowie fizyczne. O ile niewielka dawka stresu działa stymulująco, pozwalając maksymalnie skupić się na wyznaczonym zadaniu czy problemie, o tyle permanentne napięcie nerwowe jest przyczyną występowania szeregu zaburzeń fizjologicznych, emocjonalnych i psychicznych.

Nerwobóle, bezsenność, problemy z apetytem i trawieniem, ciągłe zmęczenie, wahania nastroju, zaniżona samoocena, drażliwość, zaburzenia koncentracji, poczucie wypalenia zawodowego, apatia, spadek koncentracji, a nawet depresja – to tylko niektóre, najczęściej obserwowane objawy długotrwałego stresu, który zwykłe, codzienne czynności, potrafi zamienić w wyzwania nie do przejścia. Co więcej, przewlekły stres nasila również ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, otyłości, zaburzeń immunologicznych, nowotworów i schorzeń seksualnych.

Człowiek żyjący w niestannym napięciu staje się drażliwy, podatny na potęgowanie negatywnych emocji i trudny w codziennym kontakcie. Żyje w oczekiwaniu na zbliżającą się „katastrofę”, mnożąc obawy i lęki, często wyolbrzymione i zupełnie nieadekwatne do sytuacji.

Niestety ciągły stres, odczuwany za dnia przynosi skutki także wieczorem. Nie pozwala on wówczas wyłączyć uciążliwej gonitwy myśli i pomimo odczuwanego zmęczenia oraz konieczności odpoczynku człowiek nie może zasnąć. Problemy z zasypianiem są zresztą jednym z pierwszych sygnałów nieradzenia sobie z długotrwałym stresem.

Przewlekłe zdenerwowanie manifestuje się również innego rodzaju destrukcyjnymi zachowaniami np. brakiem kontroli nad emocjami, który prowadzi do nagłych wybuchów gniewu, płaczu czy krzyku.