Czerniak w gałce ocznej? Tak, to możliwe!

Czerniak dotyczy tylko zmian skórnych? Nic bardziej mylnego! Często nie zdajemy sobie sprawy, że może występować także w gałce ocznej. Dowiedz się, jak go rozpoznać i jak mu zapobiegać.

Czerniak jest jednym z najgroźniejszych nowotworów złośliwych. Wywodzi się z komórek barwnikowych, które uległy mutacji. Wbrew pozorom, znajdują się one nie tylko w skórze, ale również w gałce ocznej – w tęczówce (kolorowa część oka), siatkówce (tylna powierzchnia), naczyniówce (środkowa ściana) oraz ciele rzęskowym (otoczenie tęczówki). Rozwijający się tam nowotwór długo nie daje żadnych objawów i najczęściej wykrywa się go przez przypadek.

Te osoby są najbardziej narażone

Głównym czynnikiem ryzyka są predyspozycje genetyczne. Największą czujność powinny zachować osoby, których bliscy – szczególnie pierwszego stopnia – chorowali na czerniaka. Tak i nowotwór występuje częściej u osób z jasną karnacją, ze znamionami na oku, z jasną tęczówką (niebieską, zieloną, szarą), a także u palących papierosy i wystawiających się na działanie promieniowania ultrafioletowego (UV).

– Ludzie myślą, że czerniak dotyczy tylko skóry. Niestety jest również przekleństwem jamy ustnej, przełyku, pochwy, męskich narządów płciowych, paznokci, a przede wszystkim oczu. Jest najczęstszym nowotworem pierwotnym gałki ocznej u dorosłych, stanowiąc około 10% przypadków czerniaka. Dokładna diagnostyka okulistyczna pozwala ocenić, czy zaobserwowana zmiana to złośliwy guz, czy zwykłe znamię, które trzeba obserwować lub usunąć. Za każdym razem należy zachować czujność – mówi dr Łukasz Grzęda, onkolog i ekspert kampanii Rakoobrona, mającej na celu edukację z zakresu profilaktyki onkologicznej.

Na to zwracaj uwagę

Nawet osoby, które nie mają problemów ze wzrokiem, powinny przynajmniej raz w roku odwiedzać okulistę i poddać się badaniom. Lekarz za pomocą lampy szczelinowej i wziernika ocenia oko, a jeśli zachodzi potrzeba, korzysta z USG lub rezonansu magnetycznego.

Złym sygnałem są znamiona na oczach, które rosną i zmieniają kolor. Wątpliwości powinny wzbudzać również powstające nacieki zapalne, tworzące się sieci naczyń krwionośnych, a także uczucie bólu. Wczesne wykrycie choroby daje duże szanse wyleczenia, a także zachowania gałki ocznej. Niestety, najczęściej ten rodzaj czerniaka jest diagnozowany przez przypadek, gdy zaczynamy gorzej widzieć lub znamię przeszkadza. Wówczas leczenie polega na usunięciu całej gałki ocznej i zostaje wsparte chemioterapią oraz naświetlaniem.

Aby skuteczniej walczyć z zagrożeniem, warto postawić na profilaktykę. Jak wynika z badań przeprowadzonych w ramach kampanii informacyjno-edukacyjnej Rakoobrona, Polacy mają bardzo małą wiedzę na temat zapobiegania powstawaniu raka. – W szkole praktycznie się o tym nie mówi, a w mediach zdecydowanie za mało – zauważa Martyna Niewójt z Fundacji Rosa, szefowa projektu Rakoobrona. Poza badaniami często sami możemy przyczynić się do zapobiegania powstania nowotworu oka.