Jaka jest skala marnotrawstwa żywności w Polsce?



Jaka jest skala marnotrawstwa żywności w Polsce? Gdzie są największe straty? Wyniki badań projektu PROM. Są już długo oczekiwane wyniki badań w projekcie PROM.

Zespoły badawcze Instytutu Ochrony Środowiska-Państwowego Instytutu Badawczego i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, zaangażowane w realizację przełomowego w Polsce projektu PROM, zaprezentowały długo oczekiwane wyniki pierwszych badań, których celem jest oszacowanie skali marnowania żywności w Polsce.

Z badań i analiz przeprowadzonych przez ekspertów wynika, że na etapach produkcji, przetwórstwa, dystrybucji i konsumpcji w Polsce rocznie marnuje się prawie 5 milionów (4 840 946) ton żywności. Najwięcej marnują jej konsumenci – aż 60%, czyli blisko 3 mln (2 917 775) ton wyrzucanej żywności pochodzi z gospodarstw domowych. Produkcja i przetwórstwo odpowiadają łącznie za 30% (1 503 110 ton) strat. Projekt PROM to przełomowa i pionierska inicjatywa badawcza w Polsce.

Otrzymane wyniki wskazują, że produkcja podstawowa (rolnicza) odpowiada za ok. 15% marnowanej żywności w całym łańcuchu żywnościowym, również przetwórstwo jest odpowiedzialne za straty na zbliżonym poziomie ok. 15%. Niewielka ilość, w stosunku do pozostałych ogniw, marnuje się natomiast podczas transportu i magazynowania – to mniej niż 1%. Handel odpowiada za straty na poziomie ok. 7% a gastronomia niewiele powyżej 1%. Najwięcej żywności marnują jednak konsumenci, aż 60% wyrzucanego jedzenia pochodzi z gospodarstw domowych.

– W Polsce w każdej sekundzie przez cały rok wyrzucanych do kosza jest blisko 153 kilogramy żywności w całym łańcuchu żywnościowym, a aż 92 kg w polskich domach. To tak jakby każdego dnia, przez cały rok, w każdej sekundzie Polacy tylko w swoich domach wyrzucali 184 bochenki chleba – wylicza Robert Łaba – kierownik zadania w projekcie, IOŚ-PIB.

To pokazuje, jak ważna jest nasza odpowiedzialność w domach na co dzień, a co za tym idzie świadomość tego, że niewielkim wysiłkiem możemy ograniczyć marnowanie jedzenia. Gospodarstwa domowe, których mieszkańcy mają większe umiejętności i doświadczenie w planowaniu zakupów, robieniu ich zgodnie z założeniami oraz przygotowywaniu zaplanowanych posiłków, marnują mniej żywności.




Pierwsza taka inicjatywa badawcza w naszym kraju

Projekt PROM pt.: „Opracowanie systemu monitorowania marnowanej żywności i efektywnego programu racjonalizacji strat i ograniczania marnotrawstwa żywności” (PROM), jest częścią strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych GOSPOSTRATEG, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Realizuje go konsorcjum w składzie: Federacja Polskich Banków Żywności, Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa i Polskie Towarzystwo Technologów Żywności. Celem badań realizowanych w pierwszej, badawczej fazie projektu przez dwa zespoły ekspertów (IOŚ-PIB, SGGW) było oszacowanie ilości marnowanej żywności w Polsce w całym łańcuchu żywnościowym, zbadanie jakie są tego przyczyny oraz kierunki zagospodarowania strat.

Nie wszystkie sektory zostały objęte badaniami, a w ogniwach transportu, handlu i gastronomii wyniki mogą być niepełne ze względu na zbyt małą próbę badawczą i trudności z pozyskaniem wiarygodnych danych. Są to jednak pierwsze tego rodzaju badania przeprowadzone w Polsce, które wskazują kierunek działań, jakie powinny zostać podjęte w naszym kraju, aby w sposób efektywny przeciwdziałać marnowaniu i stratom żywności.

Problem marnotrawstwa żywności to bardzo szeroki obszar badawczy, dotychczas w Polsce nieeksplorowany w wystarczającym stopniu z uwagi na brak dostępu do wiarygodnych informacji oraz trudności z pozyskaniem danych źródłowych. Mimo, iż w Polsce temat marnotrawstwa żywności podejmowany jest w dialogu publicznym od wielu lat, to jednak od 2006 roku nie są zbierane i monitorowane dane dotyczące skali, przyczyn i rodzaju marnowanej żywności. Jedyne dostępne dane dotyczące skali strat i marnowania żywności w Polsce pochodzą z bazy Eurostatu z 2006 roku i są to dane wyłącznie szacunkowe.

A problem marnowania żywności jest gigantyczny. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (Food and Agriculture Organization of the United Nations, FAO) podaje, że na świecie co roku marnuje się 1,3 miliarda ton żywności nadającej się do spożycia, co stanowi 1/3 produkcji żywności na Ziemi. W związku z nałożeniem przez UE obowiązku ograniczenia strat i marnotrawstwa żywności o 50% do 2030 roku, a także raportowania ponoszonych strat, konieczne stało się zbadanie w Polsce sytuacji wyjściowej w tym obszarze.

Duża doza ostrożności przy porównaniach

– Wyniki badania PROM dowodzą, jak, dla wyznaczenia kierunków działań zmierzających do ograniczenia strat żywności, ważne jest robienie rzetelnych badań na podstawie przemyślanej metodyki. W zależności od przyjętych definicji oraz zastosowanych metod wyniki badań mogą się różnić między sobą, dlatego też trzeba ostrożnie podchodzić do porównywania skali strat i marnotrawstwa żywności w różnych krajach. Według badań FAO np., duże znaczenie w określaniu wielkości strat ma zarówno przyjęta definicja ogniwa łańcucha żywnościowego, jak i region, w którym analizowana jest skala problemu – podkreśla Robert Łaba – kierownik zadania w projekcie, IOŚ-PIB.

Nie tylko jednak metodyka ma tu swoje znaczenie – rozbieżne szacunki mogą wynikać także z braku wystarczającej liczby przedsiębiorstw z poszczególnych sektorów przemysłu spożywczego, których kierownictwo zgodziłoby się na udział w badaniach oraz podanie rzetelnych informacji.

– Jesteśmy w przełomowym momencie. Dotychczasowy brak aktualnych danych utrudniał opracowanie i wdrożenie działań prowadzących do ograniczenia skali marnotrawstwa i strat, a pamiętajmy, że na każdym z etapów są możliwości realnego ograniczenia tego zjawiska. Pozwala to nie tylko oszczędzić cenne surowce, ale także poprawić efektywność ekonomiczną procesu produkcji i dystrybucji żywności, a tym samym ograniczyć negatywny wpływ na środowisko. – powiedział dr inż. Krystian Szczepański – Dyrektor IOŚ-PIB.

To ważne również w kontekście tego, że z jednej strony obserwuje się nadprodukcję żywności i jej marnowanie, z drugiej narasta problem głodu, który jeszcze bardziej pogłębiła pandemia Covid-19. Marnowanie żywności przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska, do degradacji i wyczerpywania się zasobów naturalnych, a to w rezultacie, zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu na świecie. Dlatego obniżenie o połowę skali marnotrawstwa żywności do roku 2030 znalazło się wśród 17-tu najważniejszych celów rozwojowych ONZ.

W drugim etapie projektu PROM IOŚ-PIB skupi się na kampanii informacyjnej, której celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat problemu oraz skali marnowania żywności w Polsce.

– Będziemy również proponować rozwiązania, porady, kierunki działania przyczyniające się do ograniczania skali marnowania żywności głównie przez konsumentów, ale także pozostałych uczestników łańcucha żywnościowego – dodał dr inż. Krystian Szczepański – Dyrektor IOŚ-PIB.

***
O projekcie PROM

Projekt pt. „Opracowanie systemu monitorowania marnowanej żywności i efektywnego programu racjonalizacji strat i ograniczania marnotrawstwa żywności” (w skrócie PROM) to pierwszy tego typu projekt badawczy w Polsce, którego celem jest zbadanie, ile żywności marnuje się w Polsce w całym łańcuchu produkcji – tzw. „od pola do stołu”. Jego wyniki dostarczą informacji, w jaki sposób można przeciwdziałać marnowaniu żywności. Projekt realizowany jest w okresie od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r. Składa się z dwóch faz: fazy badawczej i fazy przygotowania do zastosowania, z których każda trwa ok. 18 miesięcy.

Liderem projektu jest Federacja Polskich Banków Żywności (FPBŻ), a Partnerami projektu są: Instytut Ochrony Środowiska – PIB (IOŚ-PIB), Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW), Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) oraz Polskie Towarzystwo Technologów Żywności (PTTŻ).

Projekt jest finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu GOSPOSTRATEG.

Słońce, słona woda, upał, czyli czego nie lubią włosy

#Słońce, słona woda, #upał, czyli czego nie lubią #włosy. Włosy nie lubią słońca. Choć przed laty płowe refleksy na głowie…
CZYTAJ

Przygotuj swoje stopy na lato!

Coraz więcej ciepłych dni zwiastuje rozpoczęcie sezonu urlopowego. Kiedy zaczynamy planować wakacyjne wyjazdy, od razu myślimy też o tym, jak…
CZYTAJ

Stres informacyjny a zdrowie – czy nadmiar informacji może być szkodliwy?

#Wojna, #inflacja, rosnące stopy procentowe, wizja powrotu pandemii, małpia ospa – tematów do stresowania się obecnie nie brakuje. Nietrudno nabawić…
CZYTAJ

23 czerwca Dzień Świadomości Raka Prostaty. Ten nowotwór można skutecznie leczyć nowoczesnymi metodami

23 czerwca obchodzimy nie tylko Dzień Ojca, ale także Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty. W Polsce choruje na niego co…
CZYTAJ

Porowatość włosów a ich pielęgnacja, czyli jak ujarzmić niesforne kosmyki?

Odpowiednia pielęgnacja włosów to wyzwanie. Na sklepowych pólkach można znaleźć wiele typów szamponów i odżywek, do włosów farbowanych, przetłuszczających się,…
CZYTAJ

Błyskawiczne lody na patyku z mascarpone, musem i malinami – naturalna słodycz w pięknej formie dla całej rodziny!

Macie ochotę na coś naturalnie pysznego? Może domowe lody malinowe z mascarpone? Warto spróbować, bo to błyskawiczna w przygotowaniu propozycja…
CZYTAJ

Kobieca i zmysłowa – taka jest najnowsza kolekcja MOHITO Dreamy Days

#Piasek, #morze i #słońce. Wprost wymarzone wakacje! Kobieca i zmysłowa – taka jest najnowsza kolekcja MOHITO Dreamy Days. Wyraziste barwy…
CZYTAJ

Wejdź do świata wspomnień z kolekcją REPLICA od Maison Margiela

Marka Maison Margiela od lat znana jest ze swoich oryginalnych i ponadczasowych kreacji. Takie są też zapachy z linii #REPLICA…
CZYTAJ

Rozpocznij podróż do promiennej skóry z Beauty Focus Collagen+!

Firma Nu Skin® nie zwalnia tempa i po raz kolejny prezentuje nowość w swojej ofercie. Od teraz w jej szerokim…
CZYTAJ

Kleszcze w wielkim mieście – 8 faktów, które musisz o nich wiedzieć

Kleszcze w wielkim mieście – 8 faktów, które musisz o nich wiedzieć. Każdego roku w okresie wiosenno-letnim powraca temat kleszczy,…
CZYTAJ

Dieta przy chorej wątrobie – co powinna jeść osoba z uszkodzoną wątrobą

Współczesna wątroba nie ma z nami lekko. Każdego dnia nadwyrężamy jej stan poprzez różne szkodliwe nawyki żywieniowe, stosowanie silnych leków…
CZYTAJ

Jakie kosmetyki zabrać na wymarzone wakacje? 4 złote zasady kosmetologa!

„Lato, lato, lato czeka, a za latem czeka rzeka…”. Las, sielskie krajobrazy pachnących łąk i błogi spokój, na który czekałyśmy…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Stres informacyjny a zdrowie – czy nadmiar informacji może być szkodliwy?

#Wojna, #inflacja, rosnące stopy procentowe, wizja powrotu pandemii, małpia ospa – tematów…
CZYTAJ

23 czerwca Dzień Świadomości Raka Prostaty. Ten nowotwór można skutecznie leczyć nowoczesnymi metodami

23 czerwca obchodzimy nie tylko Dzień Ojca, ale także Ogólnopolski Dzień Świadomości…
CZYTAJ

Kleszcze w wielkim mieście – 8 faktów, które musisz o nich wiedzieć

Kleszcze w wielkim mieście – 8 faktów, które musisz o nich wiedzieć.…
CZYTAJ

Podejmij wyzwanie razem z ASICS! Akcja charytatywna na rzecz zdrowia psychicznego

Globalne badania ASICS wskazują, że niewiele ponad 15 minut sportu wystarczy, aby…
CZYTAJ

Co trzecia Polka boi się menopauzy

Jak wynika z raportu przygotowane dla marki Jasnum, blisko 30% Polek odczuwa…
CZYTAJ