Wypalenie zawodowe jednak jako wskazanie medyczne do L4, ale przepisy nie są precyzyjne. Co na to psychiatrzy?



W ostatnich tygodniach zeszłego roku pojawiły się doniesienia, że od 2022 wypalenie zawodowe trafi do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) przez co psychiatrzy będą mogli wystawiać zwolnienia lekarskie dla osób przemęczonych pracą. Eksperci nie obawiają się szturmu na gabinety, wręcz mówią o paradoksie: – Osoby prawdziwie wypalone zawodowe wręcz trudno nakłonić do L4, a bardzo potrzebują odpoczynku od pracy! – wyjaśnia lek. Olga Łoza, psychiatra z Poradni Zdrowia Psychicznego HARMONIA Grupy LUX MED.

Wiele znaków zapytania pojawia się wokół wpisania wypalenia zawodowego do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 roku. Jednak WHO nie zakwalifikowała wypalenia zawodowego jako jednostki chorobowej ani stanu medycznego, a jako syndrom mogący wpłynąć na stan zdrowia pracownika. Pojawiają się zatem obawy, że potencjalne zwolnienia lekarskie z kodem oznaczającym wypalenie zawodowe mogą być podważane przez ZUS. Eksperci są zgodni, że nowe przepisy wymagają doprecyzowania, ale co na to lekarze?

Psychiatrzy podkreślają, że problem jest o wiele bardziej złożony. Wiele mediów wysnuło tezy, że Polacy tłumnie ruszą do specjalistów po L4 spowodowane wypaleniem zawodowym. Jednak prawdziwie wypalone osoby nie czują potrzeby przerwy od pracy. Więcej w komentarzu eksperckim psychiatry:

Komentarz: lek. Olga Łoza, psychiatra, Poradnia Zdrowia Psychicznego HARMONIA, Grupa LUX MED.

Nie każde niezadowolenie lub zmęczenie pracą kwalifikuje się jako wypalenie zawodowe. Samo wypalenie nie jest chorobą, a raczej zaburzeniem adaptacyjnym ze środowiskiem pracy w roli głównego stresora. Nie można go bagatelizować, gdyż może przekształcić się w chorobę, np. epizod depresyjny. Niezależnie od wszystkiego, jako lekarz nie dzielę pacjentów na „prawdziwie chorych i zaburzonych”, ale oceniam stan psychiczny weryfikując stopień cierpienia wewnętrznego, co przekłada się na (dys)funkcjonalność.
U podstaw wypalenia zawodowego mogą leżeć m.in. toksyczne relacje pracownicze, mobbing, eksploatacja zasobów, czyli krótko mówiąc łamanie praw pracownika.

Wypalenie jest w tzw. „tryptyku” zaburzeń adaptacyjnych związanych z pracą, do których dodatkowo należy zespół przewlekłego zmęczenia (ang. CFS) oraz pracoholizm.

Problem wypalenia zawodowego nasila się od lat 60. XX wieku. Sklasyfikowano go psychiatrycznie w USA jako jednostkę kliniczną, ale w Polsce jest wyraźnie widoczny od czasów gospodarki wolnorynkowej, gdy wszyscy „pędzimy po więcej”. Nasze społeczeństwo wciąż jest „na dorobku”. Obecnie Polska jest drugim (po Chinach) najbardziej zapracowanym krajem na świecie. Mam pacjentów, którzy pracują w tygodniu od 5 rano do 22, a jeszcze „domykają tematy” w weekend. Nie mają czasu na odpoczynek, który jest bardzo ważny dla równowagi psychicznej, nie mówiąc już o rozstroju całego organizmu.

Dobry specjalista natychmiast rozpozna wypalenie zawodowe, gdyż mamy tu do czynienia z konkretnym schematem: przy natłoku obowiązków pojawia się z czasem bierna bezsilność, a za nim tunelowe myślenie, które ja tłumaczę jako brak rzeczowego oglądu sytuacji, tzw. wglądu. Pacjent nie widzi w tym tunelu światełka ani napisu „exit”. Zaczyna mu się wydawać, że jest niezastąpiony, że bez jego ekstremalnego zaangażowania firma upadnie. Słyszałam również od pacjentów, że pracodawcy zastraszali swoich pracowników mówiąc np. że jeżeli pójdą na zwolnienie lekarskie, to „nie mają do czego wracać”. A mówimy tu głównie o pracownikach ogromnych, międzynarodowych firm, które są na rynku od dziesiątek lat.

Takie osoby nie chodzą na urlopy, nie chcą nawet słyszeć o L4, mimo że bardzo potrzebują odpoczynku. Praca wydaje się być jedynym sensem życia, jednocześnie przyjmując destrukcyjny charakter. Dopiero, gdy nam, psychiatrom uda się ich nakłonić do przerwy, pacjenci zauważają jakościową różnicę: regenerują się, wyjeżdżają, zmieniają perspektywę. Przychodzą na wizytę kontrolną i mówią: „Wreszcie się wyspałem”, „Dopiero teraz widzę inne możliwości”, „Mam mnóstwo pomysłów na siebie”.

Obecnie jesteśmy ostrożni w kwestii zwolnień lekarskich z powodu wypalenia, ale możemy je wypisać np. w związku z epizodem depresyjnym, na co skarży się bardzo wielu pacjentów. Nierzadko te zwolnienia są przedłużane do maksymalnej liczby 185 dni, bo czasem aż tyle potrzeba do regeneracji stanu psychicznego. By pacjent zrozumiał, że dotknęło go wypalenie zawodowe i by wyeliminować wewnętrzny przymusu pracy „non stop”.

Niestety nie ma jednej złotej recepty przeciwdziałającej wypaleniu zawodowemu. Pracowanie za dużo jest niebezpieczne nie tylko dla naszego zdrowia psychicznego.




Wypalenie zawodowe z powodu pandemii COVID-19

Nowym zjawiskiem jest wypalenie zawodowe spowodowane sytuacją pandemiczną. Dopadły nas kryzys i inflacja, co sprawia, że firmy, mają wysokie koszty prowadzenia działalności i zamiast zatrudniać np. więcej osób, obciążają obecnych pracowników dodatkowymi obowiązkami. Nadmiar pracy znacząco przyspiesza wypalenie zawodowe. Pojawiają się zaburzenia lękowe, zaburzenia snu, hormonalne etc.
Już teraz w krajach rozwiniętych w Azji (Singapur, Hongkong, Chiny) oraz w USA obserwuje się silny trend Wielkiej Rezygnacji (tzw. Great Resignation) – porzucenia pracy lub przejścia z etatu na freelance. Jak podaje Bureau of Labor Statistic, w Stanach Zjednoczonych we wrześniu 2021 z pracy zrezygnowało rekordowe 4,4 miliona osób.

W Polsce na pewno ten trend nie będzie aż tak silny, choćby ze względu na fakt, że jesteśmy mniej rozwiniętym rynkiem pod względem gospodarczym, ale na pewno zwolenników rezygnacji z etatu na rzecz pracy na własny rachunek jest coraz więcej. Chociażby w moim zawodzie – grupa zawodowa lekarzy jest narażona na wypalenie zawodowe już na etapie specjalizacji. Praca ponad siły w szpitalu, wykańczające dyżury i nieadekwatne do zaangażowania wynagrodzenie to powód, dla którego młodzi lekarze po uzyskaniu tytułu specjalisty rezygnują z pracy w szpitalach i AOS na rzecz prywatnej praktyki – i trudno im się dziwić.

W przeciwdziałaniu wypaleniu bardzo ważne jest posłuchanie rady specjalisty oraz zaplanowanie odpoczynku – nie bójmy się relaksować, nie wińmy się za „nicnierobienie”. Każdemu z nas potrzebny jest czas na regenerację.


lek. Olga Łoza, psychiatra, Poradnia Zdrowia Psychicznego HARMONIA, Grupa LUX MED

Zainspiruj się nową kolekcją Code Cobalt i dodaj swoim stylizacjom charakteru!

Nadchodzący sezon to pełne faktur i wzorów outfity. To połączenie neutralnych kolorów i mocnego akcentu w postaci kobaltu z klasycznymi…
CZYTAJ

Minimalizm w kolorze

Mniej znaczy więcej. Tak można określić zimowe propozycje marki NOBO, gdzie królują torby, które swoją barwą i formą potrafią wyjść…
CZYTAJ

Historia Twojej miłości. Kolekcja YES Love Story

Miłość nie zna ograniczeń, nie ma wieku, rasy, ani płci. Nikogo nie wyklucza. Dlatego twarzą kampanii walentynkowej marki YES została…
CZYTAJ

Wraca uwielbiana przez klientów Rossmanna akcja wspierająca kobiety „Pomagamy jak umiemy”

Ruszyła szósta edycja akcji „Pomagamy jak umiemy". Podobnie jak w ubiegłym roku, klienci Rossmanna skanując aplikację przy każdych zakupach, będą…
CZYTAJ

“Fiesta” we Wrocławiu – nigeryjska modelka śpiewa w Polsce

Zjawiskowa, 21-letnia Nigeryjka, robi karierę w modelingu. Występuje na okładkach pism modowych i w reklamach ekskluzywnych marek. Tife Fabiyi nie…
CZYTAJ

Czy wiesz co tak naprawdę znaczy umierać z głodu?

Głód towarzyszy dwuletniemu Aseelowi od pierwszych chwil życia. Przez brak regularnego i pełnowartościowego pokarmu, chłopiec zachorował na ciężkie ostre niedożywienie,…
CZYTAJ

Jak wytrwać w nowych postanowieniach i cieszyć się dobrą formą przez cały rok?

Styczeń to nasz ulubiony miesiąc do wprowadzania nowych postanowień. Także tych związanych ze zmianą złych nawyków żywieniowych, zgrabną sylwetką, czy…
CZYTAJ

Zimowa BIEL – Total look. Dres.

Biel to wyjątkowy i uniwersalny kolor. Wiele osób kojarzy ją z letnimi ubraniami, a jest to także barwa idealna na…
CZYTAJ

Kupujesz i pomagasz. Odwiedź sklep UNICEF Polska!

Szukasz upominku dla kogoś bliskiego i przy okazji chcesz pomóc dzieciom na świecie? A może marzy ci się wyjątkowy produkt…
CZYTAJ

Influencerka Maja Wyh w kampanii Timeless Sense Gino Rossi – jedna z najbardziej stylowych kobiet świata pozuje przed obiektywem Łukasza Pukowca

Czarne, beżowe, brązowo-czarne albo beżowo-czarne – skórzane botki z kolekcji kapsułowej Timeless Sense Gino Rossi łączy fason – cholewka wąska…
CZYTAJ

Kolagen typu I – czy to król kolagenu?

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, jak ważnym składnikiem w organizmie człowieka jest kolagen. To cenne białko stanowi blisko 30% wszystkich…
CZYTAJ

Hejt – czy to na pewno znak czasu? Ruszyła kampania społeczna NIE HEJTUJĘ-MOTYWUJĘ!

Internet, wraz z możliwością zachowania anonimowości, stanowi niebezpieczne narzędzie w rękach osób, które z różnych powodów posługują się tzw. mową…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Centrum Medyczne Damiana inwestuje 8 mln zł w specjalistyczny sprzęt diagnostyczny

Centrum Medyczne Damiana zakupiło nowoczesny sprzęt do diagnostyki obrazowej: aparat do rezonansu…
CZYTAJ

Czy herbata podkręca metabolizm?

Herbata nie tylko gasi pragnienie. W zależności od rodzaju i sposobu przygotowania…
CZYTAJ

Co Polacy wiedzą o metabolizmie?

Metabolizm to nic innego jak proces przemiany materii, który obywa się w…
CZYTAJ

Jesteś zmęczony przedświąteczną gorączką. Być może to przejściowy brak sił, ale może to TATT. Co to takiego?

Grudzień to dla wielu z nas najbardziej zabiegany miesiąc w roku. Pędzimy…
CZYTAJ

Wyjątkowy prezent świąteczny dla chorych z mukowiscydozą – 100 osób otrzyma domowy stetoskop StethoMe

Dzięki Fundacji „Oddech życia”, działającej na rzecz pacjentów z mukowiscydozą, setka chorych…
CZYTAJ