Siatkówczak – najczęstszy nowotwór oczu u dzieci. Jak go rozpoznać?



Siatkówczak (retinoblastoma) to najczęstszy złośliwy nowotwór wewnątrzgałkowy, występujący u małych dzieci w wieku do 5 lat. Europejskie statystyki podają, że na siatkówczaka choruje ok. 10 na milion dzieci w tym wieku (w naszym kraju każdego roku diagnozuje się go u ponad 20 małych pacjentów).

Siatkówczak pojawia się w wyniku mutacji genowych w obrębie chromosomu 13, a zdecydowana większość przypadków choroby dotyczy dzieci do 5. roku życia. Jak wygląda diagnostyka nowotworu oczu? W jakimi objawami należy zgłosić się do specjalisty? Czy współcześnie dostępne metody pozwalają na powrót do zdrowia? Na te pytania odpowiada dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Czym jest siatkówczak?

Retinoblastoma, czyli siatkówczak to nowotwór występujący w dwóch postaciach – dziedzicznej oraz niedziedzicznej, jednak zawsze związany jest z podwójną mutacją prążka q14 chromosomu 13. Czym różnią się oba podtypy choroby?

Postać dziedziczna – to typ choroby przekazywany genetycznie. W tym przypadku dwukrotnie dochodzi do mutacji genowej – pierwsze zmutowane komórki przekazywane są w komórkach rozrodczych, natomiast drugi etap mutacji następuje w pierwotnych komórkach siatkówki. Postać dziedziczna siatkówczaka diagnozowana jest u 40 proc. chorych. Objawy mogą być zauważalne już w pierwszym roku życia dziecka, a choroba dotyczy obu oczu.

Postać niedziedziczna – ten rodzaj nowotworu nie jest przekazywany w momencie zapłodnienia (geny chorobotwórcze nie znajdują się w komórkach rozrodczych), a do mutacji dochodzi w siatkówce oka dziecka. Objawy mogą się pojawić nawet do 5. roku życia. Zwykle występuje jednostronnie.

Siatkówczak to bardzo groźny nowotwór wewnątrzgałkowy, który nieleczony prowadzi do przerzutów, a w konsekwencji zgonu dziecka. Współczesna medycyna pozwala jednak walczyć z chorobą, a skuteczność dostępnych metod wynosi ponad 90 proc.

Objawy nowotworu, czyli jak go rozpoznać?

Chociaż siatkówczak występuje w dwóch odmianach, jego objawy są zazwyczaj podobne w większości przypadków. Jedyną różnicą jest fakt, że w postaci dziedzicznej występują one już w pierwszym roku życia, natomiast przy postaci niedziedzicznej mogą wystąpić nawet w 5. roku życia. Najważniejszym objawem siatkówczaka jest tzw. leukokoria, czyli charakterystyczny biały refleks pojawiający się w obrębie źrenicy. Wśród innych symptomów chorobowych wyszczególniamy: zeza, stan zapalny, a w zaawansowanych postaciach wytrzeszcz. Rzadziej możemy również zaobserwować inne objawy, takie jak: poszerzenie źrenic czy różnobarwność tęczówki – komentuje dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.




Na czym polega diagnostyka?

Warto podkreślić, że objawy siatkówczaka nie są „unikalne”, czyli występują również przy innych chorobach, takich jak: retinopatia wcześniacza (nieprawidłowy rozwój naczyń siatkówki u wcześniaków z bardzo niską wagą urodzeniową) czy choroba Coatsa (postępujące uszkodzenie naczyń krwionośnych siatkówki oka), stany zapalne naczyniówki, dlatego specjaliści powinni na początku je wykluczyć. Natomiast najważniejszym badaniem w diagnostyce siatkówczaka jest oftalmoskopia, czyli wziernikowanie oka, które pozwala na precyzyjnie obejrzenie dna oka pacjenta. To badanie wymaga szczególnej dokładności, dlatego wykonuje się je w znieczuleniu ogólnym i po rozszerzeniu źrenic. Wskazane jest również wykonanie badania ultrasonograficznego, rezonansu magnetycznego czy tomografii komputerowej. Dużą rolę we wczesnej diagnostyce siatkówczaka odgrywają rodzice dziecka, którzy powinni obserwować rozwój swoich pociech, a w przypadku ewentualnych wątpliwości lub zauważenia objawów, takich jak biała źrenica (różnice w wyglądzie źrenic uwidaczniają się niekiedy na fotografii dziecka wykonanej w świetle lampy błyskowej), zez, powinni natychmiast skonsultować się ze specjalistą – dodaje dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Jak przebiega leczenie?

Siatkówczak jest guzem złośliwym, a celem leczenia jest ratowanie nie tylko gałki ocznej i użytecznego widzenia, ale także życia dziecka. Dlatego leczenie powinno być prowadzone w wyspecjalizowanym ośrodku przez zespół składający się z okulisty, pediatry, onkologa i radiologa.

Możemy wyszczególnić kilka metod leczenia, a ich stosowanie powinno przebiegać w sposób zindywidualizowany:

Chemioterapia – podstawowa metoda leczenia, która pozwala na zniszczenie guza za pomocą silnych środków przeciwnowotworowych. Wyróżniamy trzy typy:

– miejscowa – lek (melphalan) za pomocą zastrzyku aplikowany do gałki ocznej. Stosowana zazwyczaj przy obecności guzów w ciele szklistym.

– systemowa – substancje lecznicze (etopozyd, karboplatyna, winkrystyna) aplikowane są dożylnie.

– selektywna dotętnicza – w tym przypadku melphalan podawany jest za pomocą specjalnych cewników wprost do naczyń krwionośnych bezpośrednio dostarczających krew do gałki ocznej.

Krioterapia – stosowana w leczeniu małych i średnich guzów. Metoda polega na zamrożeniu komórek nowotworowych za pomocą krioaplikatora.
Laserowa hipertermia – używana w walce z małymi guzami wykrytymi w gałce ocznej. Polega na zniszczeniu komórek nowotworowych za pomocą lasera.

Enukleacja – to ostateczna forma leczenia, stosowana wówczas, gdy pozostałe metody nie przyniosły efektów lub nowotwór został zdiagnozowany w zaawansowanej postaci. Enukleacja polega na usunięciu całej gałki i zastąpieniu jej specjalnym implantem, który łączony jest z mięśniami zewnątrzgałkowymi. W skrajnym przypadkach ta forma leczenia jest niezbędna przy ratowaniu życia małego pacjenta.

Więcej informacji na temat wad wzroku, sposobów ich korekcji oraz specjalistycznych badań można znaleźć w filmach edukacyjnych Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej, zrealizowanych pod merytorycznym patronatem Wydziału Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, z udziałem optyków, optometrystów i okulistów.

ZOBACZ TAKŻE

SUPER NOWOŚĆ! DAKTYLE Deglet Nour!

Co będziemy jeść w 2020? Zdrowe przekąski… naturalnie! Owoce suszone, orzechy i nasiona HELIO Natura to w 100% naturalne bakalie…
CZYTAJ

Pielęgnacja cery to codzienne wyzwanie dla każdej z nas! WYGŁADZAJĄCY krem do twarzy na dzień

Pielęgnacja cery to codzienne wyzwanie dla każdej z nas. Posiadamy różne jej typy: suchą, tłustą, mieszaną… jednak każda z nich…
CZYTAJ

Dodatek do prania w niskich temperaturach – „by pranie było naprawdę czyste”

Allergoff® Wash dodatek do prania w niskich temperaturach – „by pranie było naprawdę czyste”. Jeżeli mamy w domu osobę ze…
CZYTAJ

Badania dla babci i dziadka

Instytucja babci i dziadka jest nieoceniona. Pomoc, wsparcie i troska na co dzień, bezwarunkowa miłość, mądrość życiowa… Z okazji Dnia…
CZYTAJ

Niech żyje… studniówka !

Klasa maturalna bez wątpienia kojarzy się z ogromem nauki, planowaniem przyszłości, najdłuższymi wakacjami oraz....studniówką! Jeżeli nadal nie masz w co…
CZYTAJ

Gładka skóra? To pestka!

Masz wrażliwą cerę i szukasz produktów, które gwarantują delikatną pielęgnację? Lubisz naturalne kosmetyki? Masz już dość preparatów, których efekty nie…
CZYTAJ

Lacrime d’Oro – biżuteria z charakterem!

Cenisz sobie nowoczesność, klasę i styl? Szukasz sposobu na podkreślenie własnej, niepowtarzalnej osobowości? Jeśli tak - biżuteria nowej polskiej marki…
CZYTAJ

Poznaj najnowszą kolekcję lakierów hybrydowych – hi Sparkle

Brokatowe szaleństwo - to już! Trwa karnawał, a jedno z Twoich postanowień noworocznych powinno brzmieć: „w tym roku chcę błyszczeć…
CZYTAJ

Burrito z sosem Roleski Trinidad Scorpion

Sos Trinidad Scorpion to piekielna rewolucja, która została stworzona na bazie najlepszych składników. Nie posiada konserwantów, glutenu oraz GMO, dlatego…
CZYTAJ

Rozświetlona, promienna cera w środku zimy? Tak, to możliwe!

ROZŚWIETLONA, PROMIENNA CERA W ŚRODKU ZIMY? TAK, TO MOŻLIWE! Początek roku to trudny czas dla naszej skóry, która często zalicza…
CZYTAJ

Napój – Świetlista cera!

NAPÓJ "ŚWIETLISTA CERA" 6 szklanek (150 ml każda), na 1 szklankę (150 ml): Wartość kaloryczna 210 kJ, Wartość kaloryczna 50…
CZYTAJ

Co czeka Was na Targach WOW Fashion Select? Nowa odsłona już 15 marca 2020 r!

Czujecie niedosyt po premierowej edycji, która odbyła się we wrześniu 2019 roku? My także! Dlatego specjalnie dla Was, we współpracy…
CZYTAJ






ZDROWIE

VIEW ALL

Badania dla babci i dziadka

Instytucja babci i dziadka jest nieoceniona. Pomoc, wsparcie i troska na co…
CZYTAJ

Guzy jajników – co mogą oznaczać, jak je diagnozować i leczyć?

Guzy jajników budzą duży niepokój. Tymczasem w większości przypadków są to zmiany…
CZYTAJ

Diagnostyka nietolerancji pokarmowej – jak wyglądają testy wodorowe?

„Ale się przejadłem” – to zdanie często wypowiadamy nie tylko w czasie…
CZYTAJ

Polak na stoku – nieprzygotowany fizycznie, narażony na kontuzje

29 proc. dorosłych Polaków jeździ na nartach lub snowboardzie, ale tylko co…
CZYTAJ

Czy kobiety i mężczyźni widzą… inaczej?

Powszechnie uważa się, że mężczyźni rozróżniają o wiele mniej kolorów niż kobiety.…
CZYTAJ