Siatkówczak – najczęstszy nowotwór oczu u dzieci. Jak go rozpoznać?



Siatkówczak (retinoblastoma) to najczęstszy złośliwy nowotwór wewnątrzgałkowy, występujący u małych dzieci w wieku do 5 lat. Europejskie statystyki podają, że na siatkówczaka choruje ok. 10 na milion dzieci w tym wieku (w naszym kraju każdego roku diagnozuje się go u ponad 20 małych pacjentów).

Siatkówczak pojawia się w wyniku mutacji genowych w obrębie chromosomu 13, a zdecydowana większość przypadków choroby dotyczy dzieci do 5. roku życia. Jak wygląda diagnostyka nowotworu oczu? W jakimi objawami należy zgłosić się do specjalisty? Czy współcześnie dostępne metody pozwalają na powrót do zdrowia? Na te pytania odpowiada dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Czym jest siatkówczak?

Retinoblastoma, czyli siatkówczak to nowotwór występujący w dwóch postaciach – dziedzicznej oraz niedziedzicznej, jednak zawsze związany jest z podwójną mutacją prążka q14 chromosomu 13. Czym różnią się oba podtypy choroby?

Postać dziedziczna – to typ choroby przekazywany genetycznie. W tym przypadku dwukrotnie dochodzi do mutacji genowej – pierwsze zmutowane komórki przekazywane są w komórkach rozrodczych, natomiast drugi etap mutacji następuje w pierwotnych komórkach siatkówki. Postać dziedziczna siatkówczaka diagnozowana jest u 40 proc. chorych. Objawy mogą być zauważalne już w pierwszym roku życia dziecka, a choroba dotyczy obu oczu.

Postać niedziedziczna – ten rodzaj nowotworu nie jest przekazywany w momencie zapłodnienia (geny chorobotwórcze nie znajdują się w komórkach rozrodczych), a do mutacji dochodzi w siatkówce oka dziecka. Objawy mogą się pojawić nawet do 5. roku życia. Zwykle występuje jednostronnie.

Siatkówczak to bardzo groźny nowotwór wewnątrzgałkowy, który nieleczony prowadzi do przerzutów, a w konsekwencji zgonu dziecka. Współczesna medycyna pozwala jednak walczyć z chorobą, a skuteczność dostępnych metod wynosi ponad 90 proc.

Objawy nowotworu, czyli jak go rozpoznać?

Chociaż siatkówczak występuje w dwóch odmianach, jego objawy są zazwyczaj podobne w większości przypadków. Jedyną różnicą jest fakt, że w postaci dziedzicznej występują one już w pierwszym roku życia, natomiast przy postaci niedziedzicznej mogą wystąpić nawet w 5. roku życia. Najważniejszym objawem siatkówczaka jest tzw. leukokoria, czyli charakterystyczny biały refleks pojawiający się w obrębie źrenicy. Wśród innych symptomów chorobowych wyszczególniamy: zeza, stan zapalny, a w zaawansowanych postaciach wytrzeszcz. Rzadziej możemy również zaobserwować inne objawy, takie jak: poszerzenie źrenic czy różnobarwność tęczówki – komentuje dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.




Na czym polega diagnostyka?

Warto podkreślić, że objawy siatkówczaka nie są „unikalne”, czyli występują również przy innych chorobach, takich jak: retinopatia wcześniacza (nieprawidłowy rozwój naczyń siatkówki u wcześniaków z bardzo niską wagą urodzeniową) czy choroba Coatsa (postępujące uszkodzenie naczyń krwionośnych siatkówki oka), stany zapalne naczyniówki, dlatego specjaliści powinni na początku je wykluczyć. Natomiast najważniejszym badaniem w diagnostyce siatkówczaka jest oftalmoskopia, czyli wziernikowanie oka, które pozwala na precyzyjnie obejrzenie dna oka pacjenta. To badanie wymaga szczególnej dokładności, dlatego wykonuje się je w znieczuleniu ogólnym i po rozszerzeniu źrenic. Wskazane jest również wykonanie badania ultrasonograficznego, rezonansu magnetycznego czy tomografii komputerowej. Dużą rolę we wczesnej diagnostyce siatkówczaka odgrywają rodzice dziecka, którzy powinni obserwować rozwój swoich pociech, a w przypadku ewentualnych wątpliwości lub zauważenia objawów, takich jak biała źrenica (różnice w wyglądzie źrenic uwidaczniają się niekiedy na fotografii dziecka wykonanej w świetle lampy błyskowej), zez, powinni natychmiast skonsultować się ze specjalistą – dodaje dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Jak przebiega leczenie?

Siatkówczak jest guzem złośliwym, a celem leczenia jest ratowanie nie tylko gałki ocznej i użytecznego widzenia, ale także życia dziecka. Dlatego leczenie powinno być prowadzone w wyspecjalizowanym ośrodku przez zespół składający się z okulisty, pediatry, onkologa i radiologa.

Możemy wyszczególnić kilka metod leczenia, a ich stosowanie powinno przebiegać w sposób zindywidualizowany:

Chemioterapia – podstawowa metoda leczenia, która pozwala na zniszczenie guza za pomocą silnych środków przeciwnowotworowych. Wyróżniamy trzy typy:

– miejscowa – lek (melphalan) za pomocą zastrzyku aplikowany do gałki ocznej. Stosowana zazwyczaj przy obecności guzów w ciele szklistym.

– systemowa – substancje lecznicze (etopozyd, karboplatyna, winkrystyna) aplikowane są dożylnie.

– selektywna dotętnicza – w tym przypadku melphalan podawany jest za pomocą specjalnych cewników wprost do naczyń krwionośnych bezpośrednio dostarczających krew do gałki ocznej.

Krioterapia – stosowana w leczeniu małych i średnich guzów. Metoda polega na zamrożeniu komórek nowotworowych za pomocą krioaplikatora.
Laserowa hipertermia – używana w walce z małymi guzami wykrytymi w gałce ocznej. Polega na zniszczeniu komórek nowotworowych za pomocą lasera.

Enukleacja – to ostateczna forma leczenia, stosowana wówczas, gdy pozostałe metody nie przyniosły efektów lub nowotwór został zdiagnozowany w zaawansowanej postaci. Enukleacja polega na usunięciu całej gałki i zastąpieniu jej specjalnym implantem, który łączony jest z mięśniami zewnątrzgałkowymi. W skrajnym przypadkach ta forma leczenia jest niezbędna przy ratowaniu życia małego pacjenta.

Więcej informacji na temat wad wzroku, sposobów ich korekcji oraz specjalistycznych badań można znaleźć w filmach edukacyjnych Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej, zrealizowanych pod merytorycznym patronatem Wydziału Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, z udziałem optyków, optometrystów i okulistów.

Hemp Care – i możesz więcej!

Sportowcy coraz częściej sięgają po produkty oraz suplementy diety zawierające wyciąg z konopi siewnych (Cannabis sativa L.). Najlepszym tego przykładem…
CZYTAJ

COSEL na Sopot Fashion Day 2020

Sopot Fashion Day jest wydarzeniem cyklicznym, mającym na celu wspierać polskie, młode talenty. W ramach akcji Marka Wspiera Markę, projektantka…
CZYTAJ

690 mln ludzi na świecie cierpi głód. Świat przegrywa walkę z niedożywieniem, alarmuje UNICEF, WFP, FAO, WHO i IFAD

Z opublikowanego dziś raportu na temat stanu bezpieczeństwa żywnościowego i żywienia na świecie („State of Food Security and Nutrition in…
CZYTAJ

JAK STRACIĆ 5 CM W TRZY TYGODNIE? ENDERMOLOGIA DZIAŁA PRAWDZIWE CUDA!

Na piękną i zgrabną wakacyjną sylwetkę nigdy nie jest za późno, nawet jeśli wakacje już się zaczęły. Każda kobieta marzy,…
CZYTAJ

Styl romantycznej hippiski czy melancholijnej cyganki to zawsze jeden z silniejszych trendów lata

Rozwiane włosy, opalona skóra, pełen luz i muzyka w powietrzu. Tak smakuje lato! Gdziekolwiek go nie spędzasz masz prawo do…
CZYTAJ

Bezglutenowy pudding z napojem waniliowym

Bezglutenowy pudding z napojem waniliowym Składniki: • 2 szklanki bezglutenowego waniliowego napoju sojowego (np. marki Ocelio) • 2 szklanki korzenia…
CZYTAJ

Co zjeść po treningu? Podpowiadamy!

Najczęstszą formą aktywności wśród Polaków jest jazda na rowerze i pływanie. Popularnością cieszą się także ćwiczenia w domu oraz bieganie…
CZYTAJ

Zaćma to groźna choroba oczu! Nie lekceważ jej objawów!

Zaćma – to jedna z najbardziej znanych, a zarazem najgroźniejszych chorób oczu. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia cierpi na nią…
CZYTAJ

Jak się ubrać na wesele ? Stylizacje, które pomogą Ci dokonać wyboru!

Jak się ubrać na wesele ? Stylizacje, które pomogą Ci dokonać wyboru! Zaproszenie na wesele zawsze wiąże się wielką ekscytacją…
CZYTAJ

POSTAW NA PIĘKNE USTA, O JAKICH ZAWSZE MARZYŁAŚ!

Kształtne usta to marzenie wielu kobiet, niezależnie od wieku. Chcemy nie tylko, aby były symetryczne i pełne, ale również nawilżone…
CZYTAJ

Kwas hialuronowy – fakty i mity

Kwas hialuronowy nieodzownie kojarzy się z medycyną estetyczną, jako skuteczna broń w walce ze starzejącą się skórą. Jednak to nie…
CZYTAJ

Jakie zabiegi medycyny estetycznej można wykonywać latem?

Powszechnie uważa się, że latem nie można wykonywać praktycznie żadnych zabiegów medycyny estetycznej. To za sprawą oddziaływania mocnego promieniowania UV,…
CZYTAJ






ZDROWIE

VIEW ALL

690 mln ludzi na świecie cierpi głód. Świat przegrywa walkę z niedożywieniem, alarmuje UNICEF, WFP, FAO, WHO i IFAD

Z opublikowanego dziś raportu na temat stanu bezpieczeństwa żywnościowego i żywienia na…
CZYTAJ

Zaćma to groźna choroba oczu! Nie lekceważ jej objawów!

Zaćma – to jedna z najbardziej znanych, a zarazem najgroźniejszych chorób oczu.…
CZYTAJ

Zapomnij o komarach – jest Bobica!

Pomimo wiosennej suszy nawiedziła nas plaga komarów. Jak skutecznie odstraszyć niechcianych, bzyczacych…
CZYTAJ

Hemp Care – na zdrowie!

Szukasz dla siebie lub twojego czworonożnego przyjaciela naturalnych produktów korzystnie wpływających na…
CZYTAJ

Dysfunkcje ruchu, które utrudniają funkcjonowanie – operacje ortopedyczne w dobie epidemii

Sytuacja wywołana #koronawirus wpłynęła na wiele aspektów naszego życia, w tym także…
CZYTAJ