Umami. Tajemnica „piątego smaku”



Umami. Tajemnica „piątego smaku”. Minęły prawie dwa miliony lat od kiedy nasi przodkowie zaczęli gotować. Wydawać by się mogło, że największe kulinarne rewolucje i odkrycia mamy już za sobą – od pierwszych podpłomyków po kuchnię molekularną. Czy jest wobec tego możliwe, że większość z nas nie zdaje sobie sprawy z istnienia piątego smaku?

Słodki, słony, gorzki i kwaśny. Świat smaków przez tysiące lat podzielony był między tę wielką czwórkę. Nikt nie był gotowy na odkrycie piątego smaku! Świadczy o tym choćby fakt, że nie do końca potrafimy go opisać. Z pomocą przyszedł japoński naukowiec, który postanowił nadać mu nazwę: umami. W wolnym tłumaczeniu znaczy to tyle, co „pyszny”!

Co łączy sos sojowy i burgera?

To, że smak umami odkryty został w Azji, nie powinno nikogo dziwić. W tradycyjnej wschodniej kuchni znajdziemy wiele z jego najpopularniejszych źródeł: sos sojowy, grzyby i gęste wywary. Te aromatyczne składniki to tylko jedne z postaci, pod którymi występuje ten intrygujący smak. Zastanawiałeś się czasem, dlaczego połączenie sosu pomidorowego i świeżo startego parmezanu jest tak smaczne?

Dlaczego wołowy burger z plastrem sera i soczystym pomidorem zawojował świat? Wszystkie te składniki zawierają wysokie ilości aminokwasu, który odpowiada za „pyszny” smak umami.




Z Azji na Bliski Wschód

Jeśli obawiasz się, że piąty smak kryje się tylko w tłustych potrawach, którymi delektować się możesz wyłącznie od święta, czas na podróż na Bliski Wschód. Tamtejsi kucharze odkryli sekret umami, opracowując pożywne i zdrowe dania, które mimo braku mięsa i sera pełne są smaku. Wykorzystali w tym celu potencjał pomidorów, ziemniaków i innych warzyw, które odpowiednio przygotowane zachwycają bogatym aromatem.
Poszukiwanie smaku umami to nie tylko dobór odpowiednich składników.

To także właściwe ich traktowanie! Aby wyzwolić jak najwięcej „piątego smaku”, potrzeba czasu. Warzywne wywary, buliony i sosy dorównają smakiem mięsnym odpowiednikom, jeśli tylko damy im szansę. Kuchnia Bliskiego Wschodu obfituje w potrawy, które najlepiej smakują następnego dnia, gdy w pełni połączą się wszystkie smaki.

Soczysty i sycący dahl – gęsta zupa na bazie pomidorów, soczewicy i rozgrzewających przypraw – to doskonały początek dla poszukiwacza umami. Tradycyjne arabskie śniadanie – szakszuka – to kolejny przykład dania, które dzięki aromatycznym pomidorom pełne jest piątego smaku. Jeśli wolisz ziemniaki, przyrządź z nich koftę. Smakowite kuleczki w gęstym sosie curry to podwójny atak „pyszności”!

Jeśli zaś potrzebujesz szybkiej przekąski pełnej umami, postaw na grzyby. Przyprawione w orientalnym stylu pieczarki błyskawicznie znikną z talerza! Aby podkreślić naturalny smak grzybów, podsmaż je na patelni z odrobiną zataru – bliskowschodniej przyprawy na bazie tymianku i sumaku. Znajdziesz ją w ofercie Jasmeen – ekspertów w dziedzinie arabskiej kuchni. Intrygujący, lekko kwaskowy zatar uwypukli nutę „piątego smaku”, sprawiając przy okazji, że na nowo odkryjesz poczciwe pieczarki.

Wyjeżdżasz na południe Europy? Te 6 rzeczy musisz wiedzieć o udarze cieplnym

Wakacje na południu Europy mogą być spełnieniem marzeń przepracowanych Polaków, ale warto pamiętać, że słońce i wysokie temperatury mogą okazać…
CZYTAJ

5 skutecznych sposobów na jet lag – jak przetrwać zmianę czasu i cieszyć się wakacjami

Nawet najpiękniejsze wakacje mogą zacząć się nieprzyjemnie – od uciążliwych dolegliwości związanych z aklimatyzacją i zmianą stref czasowych. Czym jest…
CZYTAJ

Regeneracja, antyoksydacja i rozświetlenie Letnia pielęgnacja wrażliwej skóry

Wakacje to dla skóry wrażliwej czas wyzwań. Zmiany klimatu i diety, upał oraz porywisty wiatr zwykle wzmagają jej reaktywność. Pielęgnacyjnym…
CZYTAJ

Tenis, badminton i ping-pong ćwiczą nie tylko ciało. Co dzieje się wtedy w mózgu?

Sport uprawiamy zwykle z myślą o kondycji, sile i zdrowiu ciała. Okazuje się jednak, że sporty rakietowe, takie jak tenis,…
CZYTAJ

Światowy Dzień Mózgu: dlaczego zdrowie zaczyna się w jelitach? O niezwykłych połączeniach na osi jelita–mózg

Mózg i jelita pozostają w ciągłej, dwukierunkowej komunikacji, która zachodzi dzięki współdziałaniu układu nerwowego, hormonalnego oraz odpornościowego. Ta skomplikowana sieć…
CZYTAJ

Woda, elektrolity i sól. Jak naprawdę działa nawodnienie organizmu?
 Komentarz dr Katarzyny Wolnickiej, specjalistki dietetyki, ekspertki think tanku Żywność dla Przyszłości

Dodawanie soli do wody nie poprawia nawodnienia zdrowej osoby – organizm sam reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową, a nadmiar sodu musi zostać…
CZYTAJ

RF, LED, EMS i mikroprądy — co naprawdę oznaczają modne hasła na urządzeniach beauty?

RF, LED, EMS, mikroprądy — te skróty coraz częściej pojawiają się przy zabiegach i urządzeniach beauty. Brzmią nowocześnie, ale dla…
CZYTAJ

Nowoczesna technologia dla odmłodzenia Co warto wiedzieć o transporcie wektorowym i nośnikach PLGA?

Zaawansowana regeneracja, poprawa jędrności i elastyczności oraz wygładzenie skóry to priorytety, które od lat znajdują się w centrum pielęgnacji anti-aging –…
CZYTAJ

Otyłość to nie kwestia silnej woli. To choroba, którą można skutecznie leczyć. Nadwaga i otyłość dotyczą już około 58% dorosłych Polaków.

Przez lata wiele osób zmagających się z nadmierną masą ciała słyszało: „wystarczy mniej jeść i więcej się ruszać”. Dziś wiemy…
CZYTAJ

5 pytań o SPF, które warto zadać lekarzowi przed wyjazdem na wakacje

Czy SPF-y są bezpieczne? Jak dobrać wysokość filtra? Jak reaplikować SPF-y na makijaż? Czy dzieci powinny nosić koszulki UV i…
CZYTAJ

Upały zwiększają ryzyko zawału serca. Eksperci apelują o szybką reakcję

Wysokie temperatury stanowią wyzwanie dla układu krążenia. W czasie upałów serce pracuje z większym wysiłkiem, a naczynia krwionośne ulegają rozszerzeniu.…
CZYTAJ

Światowy Dzień Mikrobiomu 2026: mikrobiom coraz bardziej znany, ale nadal słabo rozumiany

Wiedza społeczeństwa na temat mikrobiomu wciąż nie nadąża za postępem naukowym. Jak pokazują wyniki badania Międzynarodowego Obserwatorium Mikrobioty, przeprowadzonego przez…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Wyjeżdżasz na południe Europy? Te 6 rzeczy musisz wiedzieć o udarze cieplnym

Wakacje na południu Europy mogą być spełnieniem marzeń przepracowanych Polaków, ale warto…
CZYTAJ

5 skutecznych sposobów na jet lag – jak przetrwać zmianę czasu i cieszyć się wakacjami

Nawet najpiękniejsze wakacje mogą zacząć się nieprzyjemnie – od uciążliwych dolegliwości związanych…
CZYTAJ

Tenis, badminton i ping-pong ćwiczą nie tylko ciało. Co dzieje się wtedy w mózgu?

Sport uprawiamy zwykle z myślą o kondycji, sile i zdrowiu ciała. Okazuje…
CZYTAJ

Światowy Dzień Mózgu: dlaczego zdrowie zaczyna się w jelitach? O niezwykłych połączeniach na osi jelita–mózg

Mózg i jelita pozostają w ciągłej, dwukierunkowej komunikacji, która zachodzi dzięki współdziałaniu…
CZYTAJ

Otyłość to nie kwestia silnej woli. To choroba, którą można skutecznie leczyć. Nadwaga i otyłość dotyczą już około 58% dorosłych Polaków.

Przez lata wiele osób zmagających się z nadmierną masą ciała słyszało: „wystarczy…
CZYTAJ