Konflikt serologiczny – czyli kiedy krew matki zagraża dziecku?



Ciąża to wyjątkowy okres w życiu kobiety, w którym powinna zostać otoczona szczególną opieką medyczną. W tym czasie istnieje m.in. ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego, który jest najczęściej konsekwencją niezgodności w czynniku Rh lub grupach głównych krwi matki i dziecka. Jego następstwem może być bowiem choroba hemolityczna noworodków, która stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka. Na czym polega konflikt serologiczny oraz jak powinna wyglądać skuteczna profilaktyka w ciąży oraz po narodzinach dziecka – odpowiada dr n. med. Justyna Tołłoczko, pediatra w Centrum Medycznym Damiana.

Przyczyny konfliktu serologicznego

Konflikt serologiczny jest najczęściej następstwem niezgodności w czynniku Rh lub grupach głównych krwi matki i dziecka. Jeżeli matka ma czynnik Rh ujemny a płód Rh dodatni, jej organizm wytwarza przeciwciała przeciwko krwinkom czerwonym dziecka. Konflikt serologiczny w zakresie czynnika Rh ujawnia się bardzo rzadko podczas pierwszej ciąży. Wytwarzanie przeciwciał występuje wówczas, gdy do organizmu matki przedostanie się przynajmniej 0,2 ml krwi dziecka.

Ryzyko zwiększa się w czasie porodu, poronienia, przedwczesnego oddzielenia się łożyska lub w następstwie urazów brzucha kobiety w ciąży. Powstałe przeciwciała powodują rozpad erytrocytów, co prowadzi do niedokrwistości płodu. Niedobór krwinek czerwonych, odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu, powoduje niedotlenienie, niewydolności krążenia i immunologiczny obrzęk i może doprowadzić nawet do zgonu wewnątrzmacicznego. Możliwe jest leczenie niedokrwistości płodu transfuzjami krwinek czerwonych.

Po każdym poronieniu, a także po urodzeniu dziecka z dodatnim czynnikiem Rh, kobieta otrzymuje immunoglobulinę anty D, które stanowi działanie profilaktyczne przeciw wystąpieniu konfliktu w następnej ciąży – komentuje dr. n. med. Justyna Tołłoczko, pediatra z Centrum Medycznego Damiana

– Kobiety z Rh ujemnym powinny mieć w czasie ciąży monitorowane miano przeciwciał anty D i ewentualnie podaną immunoglobulinę. Dlatego ważne jest, aby w przypadku rozpoznania konfliktu serologicznego w zakresie czynnika Rh, ciąża była prowadzona w specjalistycznym ośrodku. Dziecko, szczególnie po transfuzjach dopłodowych, powinno urodzić się w szpitalu o referencyjności III stopnia. Konflikt w grupach głównych jest możliwy, wówczas gdy matka ma grupę 0, natomiast dziecko A lub B. Wówczas przebieg konfliktu serologicznego jest łagodniejszy, nie wymaga leczenia w ciąży i objawia się chorobą hemolityczną noworodka – dodaje.




Jakie zagrożenie niesie konflikt serologiczny?

W wyniku konfliktu serologicznego dochodzi do rozpadu krwinek czerwonych, które stanowi zagrożenie niedokrwistością płodu, jego niedotlenieniem oraz może doprowadzić do immunologicznego obrzęku płodu a nawet do zgonu wewnątrzmacicznego. U noworodka następstwem hemolizy erytrocytów może być wczesna i nasilona żółtaczka, wymagająca intensywnego leczenia fototerapią.

Jeżeli pomimo stosowanej terapii narasta stężenie bilirubiny, konieczne jest wykonanie transfuzji wymiennej krwi. To zabieg polegający na prawie całkowitej wymianie krwi i musi być wykonywany w ośrodku II lub III stopnia referencyjności.

Transfuzja wymienna pozwala na usunięcie krwinek, które zostały uszkodzone przez przeciwciała oraz bilirubiny, powstałej z ich rozpadu. Powikłaniem nasilonej hemolizy może być także niedokrwistość, wymagająca specjalistycznego leczenia.

Jak rozpoznać i powstrzymać konflikt serologiczny?

Współczesna medycyna pozwala wdrożyć profilaktykę w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego. Wyróżniamy dwa rodzaje profilaktyki:

śródciążowa – przeprowadzana między 28. a 30. tygodniem ciąży. Polega na podaniu dawki immunoglobuliny anty-D (300μg) kobietom, które znajdują się w grupie ryzyka, czyli z czynnikiem Rh D ujemnym, szczególnie w grupie ciężarnych, u których wystąpiły m.in. krwawienia, urazy brzucha oraz tych, które w okresie ciąży zostały poddane zabiegom wewnątrzmacicznym. Zabieg zmniejsza ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego niemal do zera. Od 2018 r. zabieg jest refundowany z budżetu Skarbu Państwa.

okołoporodowa – stosowana jest wśród kobiet z Rh D ujemnym, które urodziły dziecko z dodatnim czynnikiem Rh D. Immunoglobulinę anty-D należy podać w ciągu 72 godzin od porodu. Jej dawka jest uzależniona od rodzaju porodu (sposób naturalny, cesarskie cięcie), a także od ewentualnych zabiegów okołoporodowych (np. konieczność ręcznego wydobycia łożyska).

Współczesny rozwój ginekologii i badań prenatalnych sprawia, że lekarze specjaliści coraz skuteczniej potrafią zdiagnozować zagrożenie i wdrożyć niezbędne, a przede wszystkim skuteczne postępowanie medyczne, w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego. Dlatego prawidłowo prowadzona ciąża to pierwszy krok do zdrowia nowonarodzonego dziecka.


Dr n. med. Justyna Tołłoczko (pediatra)

Gdy najlepszym prezentem na Dzień Mamy jest chwila dla siebie…

26 maja wielu kojarzy się z kwiatami, laurkami, przedstawieniami w przedszkolach. Ale dla mam dzieci nieuleczalnie chorych to dzień jak…
CZYTAJ

Zrównoważony rozwój od 24 lat. ASICS wprowadza 10. edycję butów trailowych GEL-TRABUCO

Dokładnie 24 lata temu na rynku po raz pierwszy pojawiły się kultowe już trailówki ASICS GEL-TRABUCO. Obecnie japońska marka prezentuje…
CZYTAJ

Chepengeno triumfuje w ASICS Austrian Women’s Run Bardzo dobre występy reprezentantek Polski

W Wiedniu odbyła się już 34. edycja największego w Europie biegu dla kobiet – ASICS Austrian Women’s Run. Rywalizacja toczyła…
CZYTAJ

Skóra wrażliwa – co sprzyja działaniom anti-ageing? 4 rady kosmetologa

Skóra wrażliwa stale wymaga bardzo delikatnej i wyjątkowo skutecznej pielęgnacji. Łagodzenie podrażnień, oczyszczanie kosmetykami do cery o szczególnych potrzebach, zapobieganie…
CZYTAJ

limitowana edycja kosmetyków INGLOT x Julia Kostera już w sprzedaży!

Autorska kolekcja kosmetyków Julii Kostery dostępna w drogeriach Hebe już od 19 maja 2022. Produkty to owoc współpracy jednej z…
CZYTAJ

Proste zęby i piękny uśmiech to „miłe skutki uboczne” leczenia ortodontycznego – czemu tak naprawdę należy korygować wady zgryzu?

Proste zęby i piękny uśmiech to „miłe skutki uboczne” leczenia ortodontycznego – czemu tak naprawdę należy korygować wady zgryzu? odpowiada…
CZYTAJ

Zmieniaj świat, dbając o środowisko. Jak to robić lokalnie?

W ostatnich latach coraz częściej słyszymy o konieczności wdrożenia rozwiązań, które zahamują zmiany klimatu. Zazwyczaj obejmują one systemowe rozwiązania dotyczące…
CZYTAJ

Kwas hialuronowy i algi również do pielęgnacji włosów

Kwas hialuronowy kojarzy się zazwyczaj z pielęgnacją skóry twarzy i ciała. W różnym stężeniu i pod różnymi postaciami jest szeroko…
CZYTAJ

Cafe Amor – odwiedź przestrzeń inspirowaną zapachami Cacharel

Przez najbliższe dwa tygodnie kawiarnia Mr. Pancake stanie się Cafe Amor, czyli wyjątkową przestrzenią inspirowaną kolekcją perfum Yes I Am…
CZYTAJ

Podsumowanie pandemii: jak dwa lata COVID-19 wpłynęły na zdrowie Polaków

Ostatnie dwa lata były dla wszystkich dużym wyzwaniem. Konieczność nagłej zmiany stylu życia, niepewność o zdrowie swoje i najbliższych, a…
CZYTAJ

BE FREE! – już są! Pierwsze na świecie rajstopy o działaniu antystatycznym od marki Gatta!

Ponad 58% kobiet irytuje elektryzowanie się rajstop, a w efekcie “klejenia się odzieży do nóg”. Jak wynika z badania koncernu…
CZYTAJ

Świat jest u progu katastrofalnego poziomu niedożywienia u dzieci

Gwałtowny wzrost cen żywności spowodowany wojną na Ukrainie oraz cięcia budżetowe dokonane w czasie pandemii zwiększają zapotrzebowanie na żywność terapeutyczną…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Podsumowanie pandemii: jak dwa lata COVID-19 wpłynęły na zdrowie Polaków

Ostatnie dwa lata były dla wszystkich dużym wyzwaniem. Konieczność nagłej zmiany stylu…
CZYTAJ

Higiena oczu w zależności od wieku. Czy oczy się starzeją?

Upływający czas i starzenie się to proces naturalny – zmienia się skóra,…
CZYTAJ

Wiosna – czas porządków w organizmie

Po zimowym zastoju powoli zaczynamy się ruszać, zdrowiej odżywiać i aktywniej korzystać…
CZYTAJ

Polka u ginekologa

Polki nie są zbyt sumienne, jeśli chodzi o profilaktykę dotyczącą kobiecego zdrowia.…
CZYTAJ

Postcovidowe wypadanie włosów – jak je powstrzymać?

Jeśli widzisz, że podczas codziennego czesania włosów coraz więcej zostaje ich na…
CZYTAJ