Konflikt serologiczny – czyli kiedy krew matki zagraża dziecku?



Ciąża to wyjątkowy okres w życiu kobiety, w którym powinna zostać otoczona szczególną opieką medyczną. W tym czasie istnieje m.in. ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego, który jest najczęściej konsekwencją niezgodności w czynniku Rh lub grupach głównych krwi matki i dziecka. Jego następstwem może być bowiem choroba hemolityczna noworodków, która stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka. Na czym polega konflikt serologiczny oraz jak powinna wyglądać skuteczna profilaktyka w ciąży oraz po narodzinach dziecka – odpowiada dr n. med. Justyna Tołłoczko, pediatra w Centrum Medycznym Damiana.

Przyczyny konfliktu serologicznego

Konflikt serologiczny jest najczęściej następstwem niezgodności w czynniku Rh lub grupach głównych krwi matki i dziecka. Jeżeli matka ma czynnik Rh ujemny a płód Rh dodatni, jej organizm wytwarza przeciwciała przeciwko krwinkom czerwonym dziecka. Konflikt serologiczny w zakresie czynnika Rh ujawnia się bardzo rzadko podczas pierwszej ciąży. Wytwarzanie przeciwciał występuje wówczas, gdy do organizmu matki przedostanie się przynajmniej 0,2 ml krwi dziecka.

Ryzyko zwiększa się w czasie porodu, poronienia, przedwczesnego oddzielenia się łożyska lub w następstwie urazów brzucha kobiety w ciąży. Powstałe przeciwciała powodują rozpad erytrocytów, co prowadzi do niedokrwistości płodu. Niedobór krwinek czerwonych, odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu, powoduje niedotlenienie, niewydolności krążenia i immunologiczny obrzęk i może doprowadzić nawet do zgonu wewnątrzmacicznego. Możliwe jest leczenie niedokrwistości płodu transfuzjami krwinek czerwonych.

Po każdym poronieniu, a także po urodzeniu dziecka z dodatnim czynnikiem Rh, kobieta otrzymuje immunoglobulinę anty D, które stanowi działanie profilaktyczne przeciw wystąpieniu konfliktu w następnej ciąży – komentuje dr. n. med. Justyna Tołłoczko, pediatra z Centrum Medycznego Damiana

– Kobiety z Rh ujemnym powinny mieć w czasie ciąży monitorowane miano przeciwciał anty D i ewentualnie podaną immunoglobulinę. Dlatego ważne jest, aby w przypadku rozpoznania konfliktu serologicznego w zakresie czynnika Rh, ciąża była prowadzona w specjalistycznym ośrodku. Dziecko, szczególnie po transfuzjach dopłodowych, powinno urodzić się w szpitalu o referencyjności III stopnia. Konflikt w grupach głównych jest możliwy, wówczas gdy matka ma grupę 0, natomiast dziecko A lub B. Wówczas przebieg konfliktu serologicznego jest łagodniejszy, nie wymaga leczenia w ciąży i objawia się chorobą hemolityczną noworodka – dodaje.




Jakie zagrożenie niesie konflikt serologiczny?

W wyniku konfliktu serologicznego dochodzi do rozpadu krwinek czerwonych, które stanowi zagrożenie niedokrwistością płodu, jego niedotlenieniem oraz może doprowadzić do immunologicznego obrzęku płodu a nawet do zgonu wewnątrzmacicznego. U noworodka następstwem hemolizy erytrocytów może być wczesna i nasilona żółtaczka, wymagająca intensywnego leczenia fototerapią.

Jeżeli pomimo stosowanej terapii narasta stężenie bilirubiny, konieczne jest wykonanie transfuzji wymiennej krwi. To zabieg polegający na prawie całkowitej wymianie krwi i musi być wykonywany w ośrodku II lub III stopnia referencyjności.

Transfuzja wymienna pozwala na usunięcie krwinek, które zostały uszkodzone przez przeciwciała oraz bilirubiny, powstałej z ich rozpadu. Powikłaniem nasilonej hemolizy może być także niedokrwistość, wymagająca specjalistycznego leczenia.

Jak rozpoznać i powstrzymać konflikt serologiczny?

Współczesna medycyna pozwala wdrożyć profilaktykę w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego. Wyróżniamy dwa rodzaje profilaktyki:

śródciążowa – przeprowadzana między 28. a 30. tygodniem ciąży. Polega na podaniu dawki immunoglobuliny anty-D (300μg) kobietom, które znajdują się w grupie ryzyka, czyli z czynnikiem Rh D ujemnym, szczególnie w grupie ciężarnych, u których wystąpiły m.in. krwawienia, urazy brzucha oraz tych, które w okresie ciąży zostały poddane zabiegom wewnątrzmacicznym. Zabieg zmniejsza ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego niemal do zera. Od 2018 r. zabieg jest refundowany z budżetu Skarbu Państwa.

okołoporodowa – stosowana jest wśród kobiet z Rh D ujemnym, które urodziły dziecko z dodatnim czynnikiem Rh D. Immunoglobulinę anty-D należy podać w ciągu 72 godzin od porodu. Jej dawka jest uzależniona od rodzaju porodu (sposób naturalny, cesarskie cięcie), a także od ewentualnych zabiegów okołoporodowych (np. konieczność ręcznego wydobycia łożyska).

Współczesny rozwój ginekologii i badań prenatalnych sprawia, że lekarze specjaliści coraz skuteczniej potrafią zdiagnozować zagrożenie i wdrożyć niezbędne, a przede wszystkim skuteczne postępowanie medyczne, w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego. Dlatego prawidłowo prowadzona ciąża to pierwszy krok do zdrowia nowonarodzonego dziecka.


Dr n. med. Justyna Tołłoczko (pediatra)

Zioła i owoce. Kolory i aromaty. Pyszna porcja słodyczy z orzeźwiającym aromatem!

Cukierki ziołowe o smaku lawendy i borówki. Pola lawendy, las pełen borówek - skojarzenia zapachów i obrazów są jak najbardziej…
CZYTAJ

Na świecie jest prawie 240 milionów dzieci z niepełnosprawnościami, informuje UNICEF

Na całym świecie co dziesiąte dziecko z niepełnosprawnościami nie ma zaspokojonych potrzeb w wielu sferach życia. Dostęp do opieki medycznej,…
CZYTAJ

„Wielka księga zwierzaków” specjalne wydanie bestsellerowych opowieści Martyny Wojciechowskiej o zwierzakach świata

Nowe, specjalne wydanie bestsellerowych opowieści Martyny Wojciechowskiej o zwierzakach świata. Teraz uzupełnione o dodatkowe treści! Odkrywaj świat ze znaną podróżniczką!…
CZYTAJ

Nie możesz wrócić do formy po COVID? Innowacyjna cząsteczka pomoże

Znajdujemy się w szczycie kolejnej fali pandemii COVID-19. Do tej pory, według oficjalnych statystyk, z COVID-19 zmierzyło się ponad 3…
CZYTAJ

Małe kroki w wielkiej sprawie. Poznaj moc butelki zwrotnej

Jednym z postanowień niedawnego szczytu COP26 jest zaprzestania wycinki lasów do 2030 roku. Głowy ponad stu państw, na terytorium których…
CZYTAJ

Oddaj krew i odbierz bonus 50 zł w usłudze PANEK CarSharing

W piątek, 3 grudnia, odbędzie się ogólnopolska akcja promująca ideę honorowego krwiodawstwa, którą organizują wspólnie Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa…
CZYTAJ

Jak właściwie stosować antybiotyki?

Penicylina, czyli pierwszy antybiotyk został odkryty przypadkiem w 1928 r. przez Alexandra Fleminga. Brytyjski uczony zauważył bowiem, że pleśń, która…
CZYTAJ

Jem mało, a tyję czyli o diecie w okresie menopauzy

Kiedyś jadłam więcej, ale figurę miałam idealną. Staram się jeść zdrowo, ale po wejściu w okres menopauzy tyję właściwie samoistnie.…
CZYTAJ

10 lat mniej po wizycie u dentysty! Rekonstrukcja uśmiechu odmładza i dodaje skrzydeł – na czym polega zabieg i co można zyskać?

#Stomatologia już od jakiegoś czasu przestaje kojarzyć się tylko i wyłącznie z zakładaniem plomb i leczeniem kanałowym. Współcześni dentyści coraz…
CZYTAJ

Problemy z cholesterolem u bliskich – jak możemy pomóc?

Jak pokazują dane z raportu „Świadomość Polaków na temat cholesterolu i metabolizmu” przygotowanego dla marki Berimal, u blisko 25% ankietowanych…
CZYTAJ

Czy warto całkowicie rezygnować z cukru?

Gorąca czekolada, herbatka z sokiem malinowym czy ulubione ciastko często poprawiają nam jesienny humor. W chłodne i zimne wieczory słodkości…
CZYTAJ

“Mamy zaćmę na oku”. Mieszkańcy Żywca będą mogli bezpłatnie zbadać wzrok w kierunku zaćmy

Już w najbliższy czwartek, 2 grudnia, mieszkańcy Żywca będą mogli skorzystać z bezpłatnych badań wzroku w kierunku zaćmy, organizowanych w…
CZYTAJ





ZDROWIE

VIEW ALL

Nie możesz wrócić do formy po COVID? Innowacyjna cząsteczka pomoże

Znajdujemy się w szczycie kolejnej fali pandemii COVID-19. Do tej pory, według…
CZYTAJ

Oddaj krew i odbierz bonus 50 zł w usłudze PANEK CarSharing

W piątek, 3 grudnia, odbędzie się ogólnopolska akcja promująca ideę honorowego krwiodawstwa,…
CZYTAJ

Jak właściwie stosować antybiotyki?

Penicylina, czyli pierwszy antybiotyk został odkryty przypadkiem w 1928 r. przez Alexandra…
CZYTAJ

Jem mało, a tyję czyli o diecie w okresie menopauzy

Kiedyś jadłam więcej, ale figurę miałam idealną. Staram się jeść zdrowo, ale…
CZYTAJ

Problemy z cholesterolem u bliskich – jak możemy pomóc?

Jak pokazują dane z raportu „Świadomość Polaków na temat cholesterolu i metabolizmu”…
CZYTAJ