Konflikt serologiczny – czyli kiedy krew matki zagraża dziecku?



Ciąża to wyjątkowy okres w życiu kobiety, w którym powinna zostać otoczona szczególną opieką medyczną. W tym czasie istnieje m.in. ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego, który jest najczęściej konsekwencją niezgodności w czynniku Rh lub grupach głównych krwi matki i dziecka. Jego następstwem może być bowiem choroba hemolityczna noworodków, która stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka. Na czym polega konflikt serologiczny oraz jak powinna wyglądać skuteczna profilaktyka w ciąży oraz po narodzinach dziecka – odpowiada dr n. med. Justyna Tołłoczko, pediatra w Centrum Medycznym Damiana.

Przyczyny konfliktu serologicznego

Konflikt serologiczny jest najczęściej następstwem niezgodności w czynniku Rh lub grupach głównych krwi matki i dziecka. Jeżeli matka ma czynnik Rh ujemny a płód Rh dodatni, jej organizm wytwarza przeciwciała przeciwko krwinkom czerwonym dziecka. Konflikt serologiczny w zakresie czynnika Rh ujawnia się bardzo rzadko podczas pierwszej ciąży. Wytwarzanie przeciwciał występuje wówczas, gdy do organizmu matki przedostanie się przynajmniej 0,2 ml krwi dziecka.

Ryzyko zwiększa się w czasie porodu, poronienia, przedwczesnego oddzielenia się łożyska lub w następstwie urazów brzucha kobiety w ciąży. Powstałe przeciwciała powodują rozpad erytrocytów, co prowadzi do niedokrwistości płodu. Niedobór krwinek czerwonych, odpowiedzialnych za przenoszenie tlenu, powoduje niedotlenienie, niewydolności krążenia i immunologiczny obrzęk i może doprowadzić nawet do zgonu wewnątrzmacicznego. Możliwe jest leczenie niedokrwistości płodu transfuzjami krwinek czerwonych.

Po każdym poronieniu, a także po urodzeniu dziecka z dodatnim czynnikiem Rh, kobieta otrzymuje immunoglobulinę anty D, które stanowi działanie profilaktyczne przeciw wystąpieniu konfliktu w następnej ciąży – komentuje dr. n. med. Justyna Tołłoczko, pediatra z Centrum Medycznego Damiana

– Kobiety z Rh ujemnym powinny mieć w czasie ciąży monitorowane miano przeciwciał anty D i ewentualnie podaną immunoglobulinę. Dlatego ważne jest, aby w przypadku rozpoznania konfliktu serologicznego w zakresie czynnika Rh, ciąża była prowadzona w specjalistycznym ośrodku. Dziecko, szczególnie po transfuzjach dopłodowych, powinno urodzić się w szpitalu o referencyjności III stopnia. Konflikt w grupach głównych jest możliwy, wówczas gdy matka ma grupę 0, natomiast dziecko A lub B. Wówczas przebieg konfliktu serologicznego jest łagodniejszy, nie wymaga leczenia w ciąży i objawia się chorobą hemolityczną noworodka – dodaje.




Jakie zagrożenie niesie konflikt serologiczny?

W wyniku konfliktu serologicznego dochodzi do rozpadu krwinek czerwonych, które stanowi zagrożenie niedokrwistością płodu, jego niedotlenieniem oraz może doprowadzić do immunologicznego obrzęku płodu a nawet do zgonu wewnątrzmacicznego. U noworodka następstwem hemolizy erytrocytów może być wczesna i nasilona żółtaczka, wymagająca intensywnego leczenia fototerapią.

Jeżeli pomimo stosowanej terapii narasta stężenie bilirubiny, konieczne jest wykonanie transfuzji wymiennej krwi. To zabieg polegający na prawie całkowitej wymianie krwi i musi być wykonywany w ośrodku II lub III stopnia referencyjności.

Transfuzja wymienna pozwala na usunięcie krwinek, które zostały uszkodzone przez przeciwciała oraz bilirubiny, powstałej z ich rozpadu. Powikłaniem nasilonej hemolizy może być także niedokrwistość, wymagająca specjalistycznego leczenia.

Jak rozpoznać i powstrzymać konflikt serologiczny?

Współczesna medycyna pozwala wdrożyć profilaktykę w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego. Wyróżniamy dwa rodzaje profilaktyki:

śródciążowa – przeprowadzana między 28. a 30. tygodniem ciąży. Polega na podaniu dawki immunoglobuliny anty-D (300μg) kobietom, które znajdują się w grupie ryzyka, czyli z czynnikiem Rh D ujemnym, szczególnie w grupie ciężarnych, u których wystąpiły m.in. krwawienia, urazy brzucha oraz tych, które w okresie ciąży zostały poddane zabiegom wewnątrzmacicznym. Zabieg zmniejsza ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego niemal do zera. Od 2018 r. zabieg jest refundowany z budżetu Skarbu Państwa.

okołoporodowa – stosowana jest wśród kobiet z Rh D ujemnym, które urodziły dziecko z dodatnim czynnikiem Rh D. Immunoglobulinę anty-D należy podać w ciągu 72 godzin od porodu. Jej dawka jest uzależniona od rodzaju porodu (sposób naturalny, cesarskie cięcie), a także od ewentualnych zabiegów okołoporodowych (np. konieczność ręcznego wydobycia łożyska).

Współczesny rozwój ginekologii i badań prenatalnych sprawia, że lekarze specjaliści coraz skuteczniej potrafią zdiagnozować zagrożenie i wdrożyć niezbędne, a przede wszystkim skuteczne postępowanie medyczne, w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego. Dlatego prawidłowo prowadzona ciąża to pierwszy krok do zdrowia nowonarodzonego dziecka.


Dr n. med. Justyna Tołłoczko (pediatra)

ZOBACZ TAKŻE

Wyeliminuj swoje kompleksy i ciesz się sobą

Każdy z nas ma jakieś kompleksy, które są dla nas dosyć drażliwym tematem. Choć robimy wszystko, żeby je zataić przed…
CZYTAJ

Okolice oczu – jak je odmłodzić

Okolice oczu – jak je odmłodzić? Okolice oczu, najpiękniejsza najbardziej przyciągająca część twarzy, stwarza najwięcej problemów pielęgnacyjnych. Dlaczego tak się…
CZYTAJ

Kanapka z szarpaną wieprzowiną sous vide „Śniadanie farmera”

Kanapka z szarpaną wieprzowiną sous vide „Śniadanie farmera” Składniki (2 porcje) : 1 porcja wieprzowiny przygotowanej metodą sous vide -…
CZYTAJ

Szyja i dekolt bez zmarszczek

Podczas codziennej pielęgnacji często skupiamy się na twarzy, zapominając o skórze szyi i dekoltu, która jest niezwykle cienka i delikatna,…
CZYTAJ

Spodziewasz się dziecka? Nie zapominaj o kontrolach stomatologicznych

Spodziewasz się dziecka? Nie zapominaj o kontrolach stomatologicznych. Ciąża ma wpływ na cały organizm – zdrowie jamy ustnej nie jest…
CZYTAJ

Rola witaminy D w organizmie kobiety, mężczyzny oraz dzieci

Rola witaminy D w organizmie kobiety, mężczyzny oraz dziec- radzi położna Monika Wójcik, ambasadorka kampanii i konkursu „Położna na medal”.…
CZYTAJ

Jak trenować podczas miesiączki?

Kobiety podczas miesiączki rzadko mają ochotę na jakąkolwiek aktywność fizyczną. Dolegliwości tj. bóle brzucha, pleców, głowy, niskie samopoczucie i zły…
CZYTAJ

Daktyle w diecie dzieci – jakie wartości mają te wspaniałe owoce

Daktyle w diecie dzieci – jakie wartości mają te wspaniałe owoce, jak je wykorzystać i od kiedy można podawać je…
CZYTAJ

Mini frittaty z salsą z awokado i wędzonego łososia

Mini dania na parze, czyli zdrowo i ze smakiem. W ostatnich latach dużą popularność zyskało pieczenie zarówno słodkości jak i…
CZYTAJ

Rak piersi – na czym polega nowoczesna profilaktyka?

Październik to miesiąc szczególnie poświęcony profilaktyce raka piersi. W całym kraju odbywają się bezpłatne badania, akcje promocyjne i informacyjne, które…
CZYTAJ

Zdrowa i piękna skóra, czyli jak łączyć zabiegi lecznicze i estetyczne

Skóra jest bardzo ważnym narządem ludzkiego ciała, pełniącym wiele funkcji. Jej kondycja często jest odzwierciedleniem ogólnego stanu zdrowia: fizycznego i…
CZYTAJ

Kobiece nowotwory – co warto o nich wiedzieć?

Kobiece nowotwory - co warto o nich wiedzieć? Rak piersi i rak jajnika to jedne z najczęściej występujących nowotworów złośliwych…
CZYTAJ






ZDROWIE

VIEW ALL

Wyeliminuj swoje kompleksy i ciesz się sobą

Każdy z nas ma jakieś kompleksy, które są dla nas dosyć drażliwym…
CZYTAJ

Jak trenować podczas miesiączki?

Kobiety podczas miesiączki rzadko mają ochotę na jakąkolwiek aktywność fizyczną. Dolegliwości tj.…
CZYTAJ

Rak piersi – na czym polega nowoczesna profilaktyka?

Październik to miesiąc szczególnie poświęcony profilaktyce raka piersi. W całym kraju odbywają…
CZYTAJ

Kobiece nowotwory – co warto o nich wiedzieć?

Kobiece nowotwory - co warto o nich wiedzieć? Rak piersi i rak…
CZYTAJ

W jakich sytuacjach Polacy sięgają na po okulary?

W jakich sytuacjach Polacy sięgają na po okulary? Wyniki najnowszego raportu. Według…
CZYTAJ