Światowy Dzień Walki z Chorobą Alzheimera – jak rozpoznać wczesne objawy i zmniejszyć ryzyko choroby

21 września obchodzimy Światowy Dzień Walki z Chorobą Alzheimera, który ma przypominać, że problem ten dotyka milionów ludzi na całym świecie i wciąż pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku. Według danych WHO i Alzheimer’s Disease International obecnie choruje ponad 55 milionów osób na całym świecie, a do 2050 roku liczba ta może wzrosnąć nawet do 130 – 150 milionów. W Polsce szacuje się, że z chorobą Alzheimerem i chorobami pokrewnymi żyje obecnie blisko 400 tysięcy osób. Jakie są pierwsze objawy tej choroby? Między innymi na to pytanie odpowiada lek. Dominik Kobylarek, neurolog Centrum Medyczne Scanmed, American Heart of Poland.

Choroba Alzheimera to przewlekłe, postępujące schorzenie mózgu, które stopniowo odbiera choremu sprawność intelektualną i zdolność samodzielnego życia. Pierwsze objawy bywają bardzo subtelne: to zwykle problemy z zapamiętywaniem nowych informacji – imion, rozmów, niedawnych wydarzeń.

– Z czasem pojawiają się trudności w doborze słów, a w miarę postępu choroby pojawiają się trudności z orientacją w przestrzeni i rozpoznawaniem bliskich osób a nawet z wykonywaniem znanych wcześniej czynności – wyjaśnia lek. Dominik Kobylarek, neurolog Centrum Medyczne Scanmed w Poznaniu.

Choroba stopniowo uniemożliwia chorej osobie żyć w pełni samodzielnie – z czasem potrzebuje coraz większego wsparcia otoczenia (najpierw w codziennych czynnościach, a później nawet w kontaktach z bliskimi czy samoobsłudze).

– W pewnym momencie pacjent potrzebuje wsparcia we wszystkich aspektach codziennego życia – podkreśla neurolog. Diagnoza choroby Alzheimera to duże wyzwanie. Rozpoznanie jakiegokolwiek zespołu otępiennego (w tym choroby Alzheimera) wymaga całościowej oceny pacjenta i wykluczenia innych przyczyn objawów.

– Początkowe symptomy łatwo pomylić z naturalnym procesem starzenia. – Drobne zapominanie tłumaczymy zmęczeniem czy stresem. Nie istnieje też jeden prosty test, który pozwoliłby szybko i jednoznacznie potwierdzić chorobę. To sprawia, że wielu pacjentów trafia do specjalisty dopiero wtedy, gdy objawy są już zaawansowane – stwierdza neurolog ze Scanmed.

Ryzyko zachorowania zwiększa obciążenie rodzinne – jeśli ktoś bliski chorował, prawdopodobieństwo wystąpienia Alzheimera rośnie. Jednak, jak podkreśla ekspertka Scanmed, nie mniej istotne są czynniki środowiskowe i styl życia. – Na zdrowie mózgu wpływa dieta, aktywność fizyczna, poziom wykształcenia, stres czy choroby przewlekłe, takie jak nadciśnienie. Predyspozycje genetyczne, a prezycyjniej nosicielstwo pewnych wariantów genetycznych (np. APOE ε4) zwiększa ryzyko, ale nie przesądza o wystąpieniu choroby – zaznacza lek. Dominik Kobylarek, Scanmed.

Co możemy zrobić dla swojego mózgu?

Choć nie istnieje sposób, by zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera, możemy zmniejszać ryzyko jej rozwoju. Regularne ćwiczenia, zdrowa dieta, unikanie używek, dbałość o sen i kontrolowanie chorób przewlekłych wspierają pracę mózgu. Ważne są również kontakty społeczne oraz aktywności intelektualne – czytanie, rozwiązywanie krzyżówek, nauka nowych rzeczy. To swoista „ćwiczenia kognitywne”, która może opóźniać procesy degeneracyjne.

Jak zmienia się życie chorego na Alzheimera?

Życie osoby z chorobą Alzheimera zmienia się diametralnie. Stopniowo traci ona samodzielność – najpierw w prostych czynnościach, takich jak gotowanie czy ubieranie się, później w rozpoznawaniu bliskich. W tym trudnym procesie ogromną rolę odgrywa rodzina.

– Najważniejsze jest zapewnienie choremu poczucia bezpieczeństwa, spokoju i akceptacji. Warto wprowadzić stały plan dnia, dostosować mieszkanie do jego potrzeb, a także korzystać ze wsparcia specjalistów, grup pomocowych, a jeśli stan pacjenta tego wymaga – zagwarantować stałą opiekę – zaznacza lek. Dominik Kobylarek.

Światowy Dzień Walki z Chorobą Alzheimera przypomina, że jest to jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku. Choroba dotyka milionów osób na całym świecie, a jej liczba rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństw. Brak aktualnie skutecznego leczenia przy jednoczesnych wyzwaniach społecznych sprawia, że kluczowe znaczenie mają działania zmniejszające ryzyko demencji, więzi rodzinne oraz edukacja społeczna.